Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 20 grudnia 2016

Liczba komentarzy: 0
Najpopularniejsze metody stosowane w biotechnologii — Southern, Northern i Western blot

Southern, Northern i Western blot, czyli w którą stronę świata?

W biologii molekularnej i biotechnologii powszechnie wykorzystuje się metody pozwalające na detekcję różnych specyficznych cząsteczek. Mogą to być sekwencje DNA (metoda Southern blot), RNA (Northern blot) lub białek (Western blot). Na czym polegają te techniki, do czego są wykorzystywane oraz dlaczego do ich nazwania wykorzystano kierunki świata? To wszystko postaram się przybliżyć poniżej. Zacznijmy jednak od początku

Potrzeba możliwości wykrywania różnych cząsteczek w genomie organizmów żywych zrodziła się na długo przed pierwszymi próbami transformacji roślin czy zwierząt. Przełomem okazało się odkrycie nowej klasy enzymów nukleolitycznych — endonukleaz restrykcyjnych, występujących w komórkach bakteryjnych oraz pełniących funkcję obronną w przypadku zakażeń bakteriofagami. Aktywność enzymów restrykcyjnych polega na specyficznej fragmentacji DNA. Hydrolizie ulegają nieliczne, ściśle określone wiązania fosfodiestrowe. Ich wybór jest uwarunkowany występowaniem specyficznych sekwencji nukleotydowych rozpoznawanych przez enzym.

Southern Blot

Wszystko zaczęło się w 1975 roku, kiedy to brytyjski biolog Edwin Southern opracował metodę hybrydyzacji DNA:DNA (tak, to od jego nazwiska powstała nazwa tej metody). Polega ona na wyszukaniu komplementarnych sekwencji DNA w mieszaninie fragmentów powstałych po hydrolizie enzymami restrykcyjnymi. DNA pocięte przez odpowiednie restryktazy rozdzielane jest w żelu agarozowym według długości fragmentów, następnie denaturowane i przenoszone na filtr nitrocelulozowy lub nylonowy z wykorzystaniem metody sączenia kapilarnego. Hybrydyzacja ze znakowaną izotopowo sondą umożliwia odnalezienie komplementarnych do niej sekwencji. Coraz częściej do znakowania sond molekularnych używa się również ligandów rozpoznawanych przez swoiste przeciwciała sprzężone z enzymami. Szersze zastosowanie znajdują sondy znakowane digoksygeniną lub biotyną, w których wykrycie ligandu przebiega z zastosowaniem reakcji immunochemicznych i kolorymetrii, a także sondy, których końcowym etapem detekcji jest chemiluminescencja. Po hybrydyzacji konieczne jest kilkukrotne przepłukanie filtru, aby usunąć niespecyficznie związaną sondę. Ostatnim etapem jest wykrycie zhybrydyzowanego produktu metodą określoną przez wprowadzony do sondy znacznik (na przykład przez autoradiografię).

Metodę Southern blot wykorzystuje się bardzo często w diagnostyce, na przykład w celu wykrycia obcego DNA. Innym sposobem wykorzystania tej techniki jest możliwość potwierdzenia lub wykluczenia obecności transgenu w genomie biorcy, a także do określenia liczby kopii i chromosomowych loci, w których pojawia się transgen.

Northern blot

Hybrydyzacja znajduje również zastosowanie w badaniu poziomu ekspresji określonych genów. Najczęściej wykorzystuje się w tym celu metodę northern blot (nazwa tej techniki powstała w nawiązaniu do techniki Southerna), w której informację na temat ekspresji genu otrzymuje się na podstawie hybdrydyzacji RNA:DNA. Wykonuje się ją w analogiczny sposób do hybrydyzacji Southerna, z tą różnicą, że rozdzielany w żelu agarozowym kwasem nukleinowych jest RNA. Pierwszym etapem jest rozdzielenie w żelu agarozowym w warunkach denaturujących mieszaniny transkryptów syntetyzowanych w komórce białek, a następnie ich przeniesienie na nylonowy filtr, który jest poddawany hybrydyzacji ze znakowaną sondą molekularną, złożoną z sekwencji kodującej dany gen.

Wykorzystanie techniki northern blot do analizy transkryptów z różnych tkanek w różnym czasie umożliwia określenie miejsca i czasu ekspresji danego genu.

Western blot

Opisane powyżej analizy wykorzystywane są do detekcji określonych sekwencji kwasów nukleinowych. Dzięki metodzie western blot (nawiązanie do poprzednich nazw) możliwe jest wykrycie konkretnych białek w homogenacie komórkowym lub ekstrakcie białkowym. Podobnie jak w przypadku detekcji kwasów nukleinowych, badane białka rozdzielane są elektroforetycznie w żelu poliakryloamidowym, następnie przenoszone na membranę nitrocelulozową lub nylonową w wyniku transferu kapilarnego lub elektrotransferu. Następnym etapem jest detekcja z wykorzystaniem odpowiednich przeciwciał znakowanych radioaktywnie lub enzymatycznie po zablokowaniu membrany przed niespecyficznym wiązaniem przeciwciał. W znakowaniu enzymatycznym wykorzystywane są enzymy katalizujące (po dodaniu odpowiedniego substratu) reakcję barwną.

Metoda western blot znalazła zastosowanie w diagnostyce chorób bakteryjnych (borelioza) i zakażeń wirusowych (wirus HIV, koronawirus wywołujący SARS czy wirus HSV), a także niektórych chorób pasożytniczych (wągrzyca spowodowana przez larwy tasiemca uzbrojonego) oraz genetycznych (niektóre formy niedokrwistości Fanconiego).

Dla zainteresowanych kilka animacji:

Southern blot,

Northern blot,

Western blot.

Katarzyna Kamel

Źródło:

Buchowicz J.,Biotechnologia molekularna, Warszawa 2007.

Hylostet.

Słomski R., Analiza DNA — teoria i praktyka,, Poznań 2008.

Southern, Northern i Western blot są technikami powszechnie wykorzystywanymi do detekcji różnych specyficznych cząsteczek
image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry