Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 05 lutego 2014

Liczba komentarzy: 0
Choroby wątroby związane z ciążą – zagrożenie dla matki i dziecka

Autor wpisu

Stan przedrzucawkowy, rzucawka, ostre stłuszczenie wątroby oraz zespół HELLP to rzadkie schorzenia wątroby ciężarnych, których rozpoznanie wiąże się z pogorszeniem rokowania dla matki i dziecka. Pojawiają się one zazwyczaj w trzecim trymestrze ciąży i z uwagi na możliwość wystąpienia w ich przebiegu licznych powikłań, są one oznaką ciąży wysokiego ryzyka.

Stan przedrzucawkowy i rzucawka występuje w trzecim trymestrze ciąży i dotyczy 5-10% ciężarnych. Charakteryzuje się obecnością nadciśnienia tętniczego, obrzęków i białkomoczu. Objawia się zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak ból głowy, zaburzenia ostrości widzenia, a także bólem w prawym nadbrzuszu lub podżebrzu. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle w 20. tygodniu ciąży. Czynnikami ryzyka wystąpienia stanu przedrzucawkowego są wiek matki poniżej 16 lub powyżej 45 roku życia, przewlekłe nadciśnienie tętnicze, choroby nerek, otyłość, ciąża mnoga oraz występowanie stanu przedrzucawkowego w poprzedniej ciąży lub w rodzinie. Istotnym czynnikiem ryzyka ciężkiej postaci stanu przedrzucawkowego jest wrodzona trombofilia związana z niedoborem czynnika V układu krzepnięcia [3,4].

Rzucawka występuje u około 1% kobiet ze stanem przedrzucawkowym. Towarzyszą jej drgawki toniczno-kloniczne, połączone z utratą przytomności. Najpoważniejszymi powikłaniami stanu przedrzucawkowego i rzucawki u ciężarnej jest krwotok mózgowy, ostra niewydolność oddechowa i powikłania wątrobowe, w postaci dużych zawałów wątroby i zagrażających pęknięciem krwiaków.

Zajęcie wątroby zwykle pogarsza rokowania, zwiększając śmiertelność pacjentek.

Dla dziecka ryzyko obejmuje niską masę urodzeniową, wcześniactwo oraz w rzadkich przypadkach obumarcie płodu. Średnio 2-12% przypadków ciężkich stanów przedrzucawkowych, przebiegających z zajęciem wątroby wywołuje zespół HELLP [3,4,5].

Zespół HELLP (ang. hemolysis, elevated liver tests, low platelets) jest to niedokrwistość hemolityczna naczyń włosowatych związana z uszkodzeniem śródbłonka, odkładaniem depozytów fibryny w naczyniach krwionośnych oraz aktywacją i zużyciem płytek krwi. Zespół HELLP występuje w około 0,1-1% wszystkich ciąż a także u od 10-20% ciężarnych, u których rozpoznano stan przedrzucawkowy. Choroba najczęściej dotyczy młodych kobiet [3,5].

Objawy HELLP występują głównie między 27. a 36. tygodniem ciąży, rozwijając się bezpośrednio po porodzie u około 25% kobiet. Objawy obejmują silny ból w prawym nadbrzuszu, nudności, wymioty, ból głowy oraz charakterystyczne dla stanu przedrzucawkowego obrzęki, nadciśnienie i białkomocz. Laboratoryjne rozpoznanie zespołu HELLP obejmuje wskaźniki hemolizy (obniżenie poziomu hemoglobiny, obecność retikulocytów i schistocytów w rozmazie krwi obwodowej, spadek stężenia haptoglobiny, wzrost stężenia bilirubiny i LDH>600 U/L), znaczny wzrost aktywności aminotransferaz oraz trombocytopenię.

Obniżenie liczby płytek krwi <100 G/L jest pierwszym objawem zespołu HELLP i wynosi średnio 35-50% na dobę.

Zespół HELLP wymaga różnicowania z zespołem hemolityczno-mocznicowym, ostrym stłuszczeniem wątroby, samoistną plamicą małopłytkową oraz zespołem antyfosfolipidowym [3,5,6].

Wystąpienie zespołu HELLP wiąże się z pogorszeniem rokowania dla matki i płodu, a pełnoobjawowy przebieg jest stanem zagrożenia życia. U większości kobiet po porodzie następuje szybka normalizacja liczby płytek. Małopłytkowość lub hemoliza trwające powyżej 72 godzin mogą zwiastować wystąpienie powikłań. W przebiegu HELLP dochodzi do powstania ognisk krwotocznych i martwiczych w wątrobie, obejmujących cały płat. Następstwem jest powstanie krwiaków, przerwanie torebki i masywne krwawienia do jamy otrzewnej. Ryzyko śmierci okołoporodowej noworodków wynosi około 11% i jest uzależnione od ciężkości choroby w czasie porodu. W przypadku pęk­nięcia wątroby śmiertelność matek osiąga 50%, a noworodków 10–60% głównie z powodu pęknięcia łożyska, niedotlenie­nia wewnątrzmacicznego lub wcześniactwa [1,4,6].

Ostre stłuszczenie wątroby ciężarnych (ang. Acute fatty liver of pregnancy, AFLP) występuje miedzy 30. a 38. tygodniem ciąży. Czasem może rozwinąć się także zaraz po porodzie. Jest bardzo rzadkim powikłaniem ciąży, ale jednym z najgroźniejszych. Dotyczy najczęściej pierwszej ciąży, ciąży mnogiej oraz ciąży z płodem męskim. Często współwystępuje z objawami stanu przedrzucawkowego. Początkowo obraz kliniczny jest niespecyficzny, zwykle najpierw pojawiają się nudności, wymioty,  bóle w prawym i środkowym nadbrzuszu, może wy­stąpić gorączka i biegunka. Stopniowo może rozwijać się  pogłębiająca żółtaczka, kwasica metaboliczna, wodobrzusze, obrzęki obwodowe, krwotoki z dróg rodnych i układu pokarmowego, a u około 60% pacjentek niewydolność nerek [1,3,5].

AFLP wiąże się ze zwiększoną aktywnością transaminaz (zwykle od 300 a 500 U/L), a wzrost bilirubiny powyżej 5 mg% jest złym prognostykiem. W przebiegu tego schorzenia występuje koagulopatia (niski poziom fibrynogenu oraz wydłużenia czasu protrombinowego), niedokrwistość normochromiczna, leukocytoza, a rzadziej małopłytkowość. Najczęstszą przyczyną śmierci płodu jest hipoglikemia płodowa, a jej częstość wynosi około 36%. Z powodu powikłań towarzyszących AFLP umiera 18% matek [1,3].

Schorzenia wątroby pojawiają się zazwyczaj w trzecim trymestrze ciąży i z uwagi na możliwość wystąpienia w ich przebiegu licznych powikłań, są one oznaką ciąży wysokiego ryzyka.
Źródło: Flickr, autor: Trevor, licencja: CC BY NC SA 2.0
Zaburzenia funkcji wątroby w ciąży występują stosunkowo rzadko, niemniej jednak ich konsekwencje zdrowotne są bardzo poważne i często mogą być niebezpieczne dla matki i dziecka. Dlatego też niezwykle ważne jest ich wczesne rozpoznanie i podjęcie odpowiednich działań, mających na celu zachowanie ich życia i zdrowia.

 

Piśmiennictwo:

1. Ahmed K.T., Almashhrawi A. A., Rahman R.N. et al. Liver diseases in pregnancy: Diseases unique to pregnancy. World J Gastroenterol 2013; 19(43): 7639-7646.

2. Joshi D., James A., Quaglia A. et al. Liver disease in pregnancy.Lancet 2010; 375: 594–605.

3. Pawłowska M., Halota W., Olczak A. Problemy hepatologiczne kobiet ciężarnych. Katedra Chorób Zakaźnych i Hepatologii CM UMK, Bydgoszcz, Polska.

4. Cichoż-Lach H. Patogeneza chorób wątroby związanych z ciążą. Ginekol Pol. 2010, 81, 613-617.

5. Lee N.M., Brady C.W. Liver disease in pregnancy. World J Gastroenterol 2009; 15(8): 897-906.

6. Baszczuk A., Szlachtowska E., Kopczyński Z. Laboratoryjna diagnostyka różnicowa zespołu HELLP. Nowiny Lekarskie 2011; 80(6): 461-468.

**

Zapraszamy do czytania o chorobach wątroby nie stanowiących bezpośredniego zagrożenia życia (artykuł), ale uciążliwych dla ciężarnej.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry