Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 11 lutego 2012

Liczba komentarzy: 2
Co może niepokoić w badaniu ogólnym moczu – parametry fizyczne i biochemiczne

Autor wpisu
mgr Agnieszka Helis
mgr Agnieszka Helis

Badanie ogólne moczu (BOM) jest jednym z najczęściej i najchętniej zlecanych badań. Jest to badanie niedrogie, stosunkowo proste i szybkie w wykonaniu. Wynik BOM może stać się wskazówką w diagnostyce szeregu chorób i dać informację o ogólnym stanie zdrowia pacjenta. Stosuje się je w rutynowych badaniach oraz doraźnie przy niektórych dolegliwościach.

W standardowych warunkach, po odpowiednim przygotowaniu się do badania (patrz świadomy pacjent=wiarygodny wynik..czyli o pobieraniu próbki moczu), dostarczamy próbkę moczu do laboratorium, gdzie rozpoczyna się proces prowadzący do otrzymania wyniku badania.

Jakie są składowe wyniku BOM?

Należy do nich barwa, przejrzystość, ciężar właściwy, pH, urobilinogen, bilirubina, ketony, białko, glukoza i azotyny. Ponadto w osadzie moczu określa się zawartość elementów morfotycznych takich jak leukocyty, krwinki czerwone, a także obecność rożnego rodzaju nabłonków, kryształów, wałeczków oraz bakterii. Otrzymane wyniki mogą nieco różnić się formatem pomiędzy poszczególnymi laboratoriami.

Barwa

Barwa moczu zależy od jego zagęszczenia, pH oraz ilości urochromu. Fizjologicznie mocz może wykazywać barwę od słomkowej po ciemnożółtą. Mocz osoób odwodnionych uzyskuje barwę intensywnie pomarańczowej z powodu zagęszczenia, natomiast nadmierne nawodnienie skutkuje zmianą barwy moczu na jasnożółtą [1]. Należy także pamiętać, że wiele substancji wchodzących w skład diety oraz leków może powodować zmianę barwy moczu (patrz Farmakoterapia a badanie ogólne moczu. Interferencje).

Przejrzystość

Świeżo oddany mocz zdrowej osoby jest przejrzysty lub lekko opalizujący. Często obserwuje się mętny wygląd moczu w zakażeniach bakteryjnych oraz w przypadku obecności dużej liczby nabłonków. Wśród czynników zmętnienia wymienia się obecność spermy, krwi, leukocytów, bakterii, drożdży, kryształów, lipidów. Czasami zbyt długie przechowywanie moczu w temperaturze pokojowej sprzyja namnożeniu się bakterii, dając zmętnienie. Również długotrwałe chłodzenie moczu może prowadzić do wzrostu mętności poprzez wytrącenie się moczanów czy fosforanów [2].

Ciężar właściwy

Fizjologicznie ciężar właściwy moczu waha się w granicach od 1,016 do 1,022 kg/L, zależąc głównie od ilości wydalonych substancji (mocznik, sód, potas) oraz od ilości wydalonej wody. Wysoki ciężar obserwuje się w przypadku dużego zagęszczenia moczu. Taka sytuacja może mieć miejsce przy braku podaży płynów, utracie płynów przez uporczywe wymioty, biegunki, nadmierne pocenie się, a także w wyniku obecności leków, białka czy glukozy. Stan taki obserwuje się również u chorych z niewydolnością nadnerczy, chorobami wątroby czy z zastoinową niewydolnością serca. Bardzo niski ciężar moczu obserwuje się przy dużym rozcieńczeniu moczu – przykładowo przy nadmiernej podaży płynów, w przypadku moczówki prostej, w chorobie nerek (u pacjentów z kłębuszkowym zapaleniem nerek, odmiedniczkowym zapalenie nerek i innych) lub użyciu diuretyków [3].

Odczyn

Prawidłowo odczyn  moczu jest lekko kwaśny, ale może wahać się aż do lekko zasadowego. Zmiany zależą od ilości wydalanych z moczem wolnych jonów wodorowych w wyniku usuwania przez nerki kwasów nieorganicznych oraz organicznych. Można zatem rzec, że pH zależy od diety. Przykładowo osoby spożywające dużo mięsa lub głodzone wykazują bardziej kwaśne pH, natomiast wegetarianie bardziej zasadowe. Odczyn bardziej kwaśny może wynikać z kwasicy (oprócz cewkowej), hipokaliemii, odwodnienia, leków, odmy płucnej, niekontrolowanej cukrzycy, spożycia dużych ilości alkoholu. Odczyn bardziej zasadowy obserwować można w przypadku zasadowicy (bez współistniejącej hipokaliemii), kwasicach cewkowych typu dystalnego, w hiperkaliemii oraz nadczynności przytarczyc [4]. Zasadowość moczu może wynikać także z długotrwałego przechowywania materiału w temperaturze pokojowej czy dużej liczby bakterii. Nieprawidłowe pH może być sygnałem odnośnie występowania kamieni nerkowych, infekcji układu moczowego, przewlekłej choroby nerek i innych schorzeń [1, 5].

Urobilinogen

Fizjologicznie niewielka ilość urobilinogenu znajduje się prawidłowo w moczu. Występuje w moczu w ilości od 0.05 – 4.0 mg/dobę.  Zwiększenie wydalania urobilinogenu może wynikać z zapalenia wątroby, także toksycznego, marskości wątroby, bloku w odpływie żółci z wątroby i pęcherzyka żółciowego oraz żółtaczce hemolitycznej [4, 5].

Bilirubina

Fizjologicznie nie obserwuje się bilirubiny w moczu. Bilirubina może pojawić się w moczu w przypadku wzrostu jej poziomu we krwi w wirusowym zapaleniu wątroby, żółtaczce mechanicznej czy marskości wątroby [5].

Ciała ketonowe

W osób zdrowych nie obserwuje się ciał ketonowych w moczu (aceton, kwas acetooctowy i kwas hydroksymasłowy). Pojawiają się one w wyniku zaburzeń gospodarki węglowodanowej i lipidowej. u osób głodzonych, w gorączce, niewyrównanej cukrzycy, po nadużyciu alkoholu lub stosowaniu diety bogato tłuszczowej [4, 5].

Białko

Wg National Kidney Foundation występowanie białka w moczu nie jest stanem prawidłowym i powinno być znakiem ostrzegawczym dla lekarza. Pojawienie się białka w badaniu ogólnym moczu (typowe badaniami diagnostycznymi nie wykrywają fizjologicznych ilości białka lub znajduje się ono na granicy czułości stosowanych testów) może oznaczać, że został przekroczony próg nerkowy dla białka. Utrzymywanie się obecności białka w moczu sugeruje uszkodzenie kłębuszków nerkowych. Białkomocz czyli wydalanie białka nawet do kilkudziesięciu gramów na dobę dotyczy zwykle chorób nerek i dróg moczowych. Pojawienie się białka w moczu może mieć podłoże przednerkowe (obecność we krwi białek niskocząsteczkowych takich jak hemoglobina, mioglobina, białko Bence-Jonesa, gorączka, zastoinowa niewydolność krążenia), nerkowe ( uszkodzenie kłębuszków nerkowych, upośledzenie resorpcji białka w cewkach, czynnościowe takie jak białkomocz ortostatyczny oraz powysiłkowy) lub pozanerkowe (zapalenia dróg moczowych, dodatek wydzieliny z pochwy, choroby prostaty). Istnieje także tak zwany białkomocz fizjologiczny obserwowany u kobiet w ciąży, po dużym wysiłku fizycznym oraz u osób z gorączką [1, 4].

Wyniki uzyskane za pomocą pasków diagnostycznych mogą być oznaczone jako negative, nieobecne, trace, ślad lub pólilościowo za pomocą plusów: 1+,2+,3+,4+.

Jeżeli pojawia się anormalnie wysoki poziom glukozy w moczu lekarz zazwyczaj zleca powtórzenie badania. Powtórzenie się wyniku skłania ku wizycie u nefrologa.

Glukoza

Fizjologicznie nie obserwuje się występowania glukozy w moczu. Pojawienie się glukozy w moczu jest najczęściej związane z podwyższeniem jego poziomu we krwi, zwykle z cukrzycą czy w glukozurii nerkowej, gdzie w wyniku nieprawidłowej pracy cewek nerkowych, mimo prawidłowego stężeniu glukozy we krwi, jest ona wydalana przez nerki [2]. Należy również pamiętać, że brak glukozy we krwi nie oznacza braku problemu z cukrzycą. Standardowo stosowane testy paskowe nie wykrywają galaktozy i fruktozy. Glukoza w moczu kobiety ciężarnej może pojawić się na skutek przekroczenia zdolności reabsorpcyjnej cewek nerkowych.  Upośledzona reabsorpcja glukozy z moczu może ponadto wynikać z  uszkodzenia wątroby, mózgu, zatrucia specyficznymi substancjami, schorzeniami nadnerczy oraz uszkodzenia kanalików nerkowych [4].

Ważnym elementem badania ogólnego moczu jest także określenie elementów obecnych w osadzie moczu. Temat ten zostanie poruszony w kolejnym artykule.

Wynik badania ogólnego moczu może stać się wskazówką w diagnostyce szeregu chorób i dać informację o ogólnym stanie zdrowia pacjenta

Badanie ogólne moczu daje wiele informacji o ogólnym stanie pacjenta. Jest to stosunkowo szybki sposób na ukierunkowanie dalszej diagnostyki.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 2

  1. 1

    Ciekawy artykuł. Czy National Kidney Foundation wyznacza jakieś wartości referencyjne białkomoczu?

    2 lata temu
  2. 2

    http://www.kidney.org/atoz/content/albuminuria.cfm

    Można także poszukać wśród publikacji w czasopismach związanych z Fundacją.
    Pozdrawiam.

  3. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

do góry