Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 23 maja 2017

Liczba komentarzy: 0
Diagnostyka WZW typu B

Pomimo powszechnej dostępności skutecznej szczepionki przeciw wirusowi HBV, co roku dochodzi do 10-30 milionów nowych zakażeń. Diagnostyka i leczenie pacjentów z wirusowym zapaleniem wątroby typu B (WZW typ B) są coraz lepsze i wciąż udoskonalane.

HBV  należy do grupy wirusów hepatotropowych.  Jest to wirus DNA o średnicy około 42 nm. Zbudowany jest z komponentu powierzchniowego HBsAg (ang. hepatitis B surface antygen) oraz z komponentu rdzeniowego HBcAg (ang. hepatis B core antygen). Wewnątrz komponentu rdzeniowego znajduje się DNA, polimeraza DNA oraz rozpuszczalny polipeptyd zwany HBeAg (ang. hepatitis B e antygen) (1, 6)

Drogi zakażenia

HBV jest o wiele bardziej zakaźny niż HCV czy HIV (wystarczy 0,00004 ml zakażonej krwi). Do zakażenia wirusem HBV może dojść głównie:
– drogą krwi (krew, produkty krwiopochodne, zanieczyszczone strzykawki, igły, także podczas piercingu, tatuowania czy u narkomanów, ponadto poprzez ostrza żyletek czy szczoteczki do zębów)
– drogą płciową (częstsza droga zakażenia niż w przypadku HCV)
– w trakcie porodu (ryzyko przeniesienia wirusa zależy od jego aktywności replikacyjnej i waha się między 10 a 100%)

Do prawdopodobnych dróg zakażenia zalicza się ślinę, inne płyny ustrojowe oraz mleko matki, chociaż kwestia ta nadal pozostaje nie do końca wyjaśniona (2, 5).

Przebieg i objawy

Zakażenie HBV przebiega kilkuetapowo. W pierwszej fazie następuje intensywna replikacja wirusa. U niektórych pacjentów obserwuje się objawy grypopodobne, bóle stawów i uczucie rozbicia, u niewielkiego odsetka rozwija się żółtaczka z jasnym stolcem, brązowym moczem oraz z bólami nadbrzusza. Jest to faza inkubacji wirusa i w następstwie odpowiedzi immunologicznej organizmu dochodzi do ostrego wirusowego zapalenia wątroby. Na tym etapie u dwóch trzecich osób nie są zauważalne żadne objawy lub objawy są skąpe. Nasilają się reakcje zapalno-martwicze miąższu wątroby oraz dochodzi do częściowego ograniczenia replikacji wirusa. Po pewnym czasie dochodzi do normalizacji poziomu transaminaz i fazy przewlekłej zakażenia.

Podczas reakcji zapalnych, hepatocyty obumierają a w ich miejsce może pojawić się tkanka bliznowata. We wczesnym stadium mówimy o włóknieniu wątroby, później o marskości (2,3).

Diagnostyka

W diagnostyce duże znaczenie, poza wykryciem zakażenia HBV, ma określenie fazy zakażenia. Istnieje szereg wskaźników wykorzystywanych do wykrycia ostrej fazy zakażenia, potwierdzenia zakaźności zarażonego, potwierdzenia przebycia zakażenia lub nabytej odporności.

Testy serologiczne w kierunku WZW typu B wykonywane są z surowicy lub osocza krwi. Określono, że zarówno przeciwciała jak i antygeny są stabilne w temperaturze pokojowej przez wiele dni, w temperaturze lodówki przez miesiące, natomiast w zamrożeniu przez lata.

W przypadku badania HBV DNA, należy pamiętać o odwirowaniu i odciągnięciu surowicy do 4 godzin od pobrania oraz zamrożeniu próbki, ponieważ może dojść do stopniowej degradacji wirusowego kwasu nukleinowego (wyjątek krew pobrana na EDTA- może być przechowywana w temperaturze lodówki do 5 dni).

Parametry te są jednak wrażliwe na obecność hemolizy w próbce, gdy używa się do ich detekcji metod kolorymetrycznych lub chemiluminescencyjnych.

Można także stosować metody barwienia immunohistochemicznego tkanki wątrobowej do wykrycia HBsAg oraz HBcAg oraz hybrydyzacji lub PCR do wykrycia HBV DNA.

Tabela 1. Testy wykorzystywane w diagnostyce WZW typu B (5, 6)

wzw b diagnostyka

* Fałszywie pozytywne wyniki 1-2 tyg. po szczepieniu

W diagnostyce ostrej fazy zakażenia HBVmożna wykryć:
HBsAg (czasami ujemny)
– przeciwciała anti-HBc w klasie IgM

W początkowej fazie infekcji mogą także pojawić się markery replikacji wirusa (HBeAg, HBV DNA). Podczas powrotu do zdrowia markery te stopniowo zanikają, pojawiają się przeciwciała anty-HBe oraz anty-HBs.

Jeżeli HBsAg jest pozytywny to pacjent jest zainfekowany wirusem HBV. Zaleca się powtórzenie badania po 6 miesiącach, aby określić czy zakażenie zostało wyeliminowane czy też przeszło w fazę przewlekłą.

Czasami anty-HBc IgM są pozytywne przez wiele lat, a negatywny wynik tych przeciwciał przy jednoczesnej obecności HBsAg może wskazywać na przewlekłą infekcję wirusem. Stąd też nie stosuje się badania anty-HBc IgM w skriningu pacjentów z ostrą infekcją. Niemniej jednak można wykorzystać oznaczenie tych przeciwciał w przypadku:
– Okienka serologicznego ostrego WZW typu B, gdy wykrywa się głównie anty-HBc klasy IgM
– Po wielu latach od wystąpienie ostrego WZW typu B, gdy poziom anty-HBs jest niewykrywalny
– Po wielu latach chronicznego WZW typu B, gdy HBsAg jest niewykrywalny

Przebytą infekcję HBV można scharakteryzować oceniając obecność:
– przeciwciał anty-HBs (wykorzystywane także w określaniu odporności po szczepieniu)
– przeciwciał anty-HBc klasy IgG

Przewlekłą infekcję HBV można scharakteryzować oceniając obecność:
– HBsAg przez ponad 6 miesięcy
– HBeAg
– HBV DNA

Dwa ostatnie badania pomogą lekarzowi podjąć decyzję o terapii przeciwwirusowej (w przypadku zakaźności). U zakażonego pacjenta którego HBsAg jest ujemny, HBV DNA niewykrywalne, a ALT w normie zwykle nie stosuje się leczenia przeciwwirusowego, a prognoza jest dobra (4).

Tabela 2. Znaczenie markerów wirusowego zapalenia wątroby typu B (4)

hbv wzw typu B

Obecnie na rynku oferowany jest szeroki zakres badań w kierunku wirusowego zapalenia wątroby typu B. Niemniej jednak, znaczenie poszczególnych testów zmienia się wraz z kolejnymi fazami infekcji. Należy więc zatem pamiętać, które oznaczenia mogą wnieść istotne informacje w rozpoznanie zakażenia lub jego monitorowanie.

mgr Agnieszka Helis, diagnosta laboratoryjny

Piśmiennictwo:
1. Własiuk M. Wirusowe zapalenie wątroby. Synevo Laboratoria Medicover. Online available.
2. Zeuzem S. Wirusowe zapalenie wątroby typu B. Zagrożenia, zapobieganie i leczenie. ELPA 2007.
3. Cieśla A. Vademecum diagnostyki wirusowego zapalenia wątroby typu B. Bliżej Diagnostyki 2006; 9: 14-23.
4. Mauss S. et al. (Ed.). Hepatology 2012. A clinical textbook. Flying publisher. Germany 2012.
5. Krajden M. et al. The laboratory diagnosis of hepatitis B virus. Can J Infect Dis Med Microbiol 2005;16(2):65-72.
6. Wilkins T. et al. Hepatitis B :diagnosis and treatment. American Family Physician 2010: 81(8: 965-972.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry