Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 28 czerwca 2015

Liczba komentarzy: 0
Farmakologia w diagnostyce. Część druga — wapń i magnez

Prawidłowe przeprowadzenie badań laboratoryjnych jest zadaniem trudnym, zależnym w dużym stopniu od czynników endogennych (wiek, płeć), ale i egzogennych. Te ostatnie, związane ze sposobem pobierania materiału do badań, transportem próbki, jej przechowywaniem oraz walidacją metod badawczych, wydają się mieć kluczowe znaczenie. Klinicysta i diagnosta mają jednak przed sobą jeszcze jedno istotne zadanie: uwzględnić wpływ czynników fizjologicznych, metabolicznych i środowiskowych.

Gwałtowny wzrost liczby dostępnych i stosowanych leków nastręcza problemy diagnostyczne i kliniczne. Stosowane środki farmakologiczne są związkami chemicznymi, mogącymi w sposób wieloaspektowy interferować na wyniki badań laboratoryjnych.

Wapń – rola, interferencje farmakologiczne

Wapń jest niezwykle istotnym pierwiastkiem dla naszego organizmu. Około 99,85% wapnia znajduje się w kościach, 0,05% występuje w postaci zjonizowanej w płynie pozakomórkowym. Standardowo kojarzony z układem mięśniowo-kostnym, odgrywa szereg innych funkcji. Wapń jest aktywatorem enzymatycznym, bierze udział w przewodzeniu impulsów bioelektrycznych, w krzepnięciu krwi, skurczu mięśni szkieletowych, gładkich i mięśnia sercowego, reakcjach zapalenia, regeneracji i proliferacji komórkowej, pojawia się przy wydzielaniu hormonów i neurotransmiterów, a także obniża stopień uwodnienia koloidów komórkowych. Jego funkcje można by mnożyć. Na homeostazę wapnia wpływa między innymi parathormon, kalcytonina oraz 1,25-dihydroksycholekalcyferol. Regulacja poziomu wapnia następuje poprzez dostarczanie pierwiastka w pożywieniu, zależy także od stopnia wchłaniania w przewodzie pokarmowym oraz stopnia wydalania z moczem. Prawidłowe stężenie wapnia w osoczu waha się w granicach 2,25 – 2,75 mmol/l (9- 11 mg/dl).

Wśród stosowanych metod oznaczeń wapnia należy wymienić miareczkowanie oksydoredukcyjne z użyciem nadmanganianiu potasu, miareczkowanie z użyciem EDTA, emisyjna spektroskopię płomieniową, pomiar fluorymetryczny oraz absorpcyjną spektroskopię atomową.

Metody kolorymetryczne, często wykorzystujące zjawisko chelatacji wapnia przez EDTA, często powodują trudności w określeniu punktu końcowego z powodu zakłóceń przez obecność jonów miedzi, magnezu, żelaza i cynku. Zastosowanie metody fluorometrycznej z użyciem kalceiny jest dosyć popularna techniką, jednakże określenie punktu końcowego może nastręczać trudności. Możliwa jest w tym przypadku interferencja ze strony leków wykazujących fluorescencję. Najpowszechniej wykorzystywane są metody automatyczne, w których wapń jest kompleksowany przez komplekson krezoloftaleiny, który z kolei reagując z dietyloaminą tworzy barwny produkt. Wykazano jednak, że istnieja środki farmakologiczne interferujące z ta metodą – aminofenol i hydralazyna podwyższają faktyczny oziom wapnia o 0,3 – 0,6 mg/100ml. Spektrofotometria adsorpcyjna, obecnie najbardziej czuła i szybka metoda oznaczenia wapnia wydaje się być wolna od interferencji. Interferencje farmakologiczne wpływające na poziom wapnia można podzielić ze względu na ingerencje w metodologię oznaczeń oraz poprzez zmiany metabolizmie pierwiastka. Obserwuje się podwyższenie/obniżenie poziomu wapnia we krwi.

Interferencje metodologiczne podwyższające poziom wapnia:
— miareczkowanie z użyciem EDTA (miedź, sole żelaza)
— emisyjna spektroskopia płomieniowa (potas, sód)
— metoda z kompleksonem krezoloftaleiny (aminofenol, hydralazyna)

Interferencje metodologiczne obniżające poziom wapnia:
— miareczkowanie z użyciem EDTA (heparyna, cytrynian)
— emisyjna spektroskopia płomieniowa (fosforany, siarczany)
— metoda z pomiarem fluorometrycznym (heparyna, kwas acetylosalicylowy)

Interferencje w metabolizm wapnia podwyższające poziom wapnia:
— adsorpcja z przewodu pokarmowego (laktoza, witamina D)
— resorpcja z kości (parathormon, tyroksyna)
— wchłanianie zwrotne w kanalikach nerkowych (parathormon, witamina D)

Interferencje w metabolizm wapnia obniżające poziom wapnia:
— absorpcja z przewodu pokarmowego (leki przeczyszczające, kortykosteroidy)
— resorpcja z kości (kalcytonina, kortykosteroidy)
— wchłanianie zwrotne w kanalikach nerkowych (acetazolamid, kortykosteroidy)
— antagonizm hormonalny (kortykosteroidy, leki
— hamowanie syntezy albumin (asparaginaza, doustne środki antykoncepcyjne)

Magnez — rola, interferencje farmakologiczne

Magnez jest jednym z podstawowych kationów niezbędnych do zachowania równowagi pomiędzy poszczególnymi fizjologicznymi procesami w organizmie. Ponad połowa magnezu umiejscowiona jest w kościach, pozostała część znajduje się w tkankach miękkich. Prawidłowe stężenie magnezu w surowicy waha się w granicy od 0,75 mmol/l do 0,95 mmol/l w zależności od stosowanej metody i  aparatury pomiarowej. Rola magnezu została omówiona szczegółowo w artykułach Tajemnica magnezu (część pierwsza) oraz Tajemnica magnezu (część druga).

Wśród przyczyn obniżonego poziomu magnezu w osoczu, związanych z zażywaniem leków można wymienić:
— stosowanie diuretyków: diuretyki pętlowe(furosemid) oraz tiazydowe (hydrochlorotiazyd) mogą znacząco obniżać zawartość magnezu w osoczu, dlatego też przy ich stosowaniu niezbędna jest suplementacja magnezu
— terapia przeciwnowotworowa: cisplatyna w 90% przypadków wywołuje hipomagnezemię. Mechanizm działania leku wynika z jego właściwości neurotoksycznych. Uszkadza on mechanizmy związanych z readsorpcją magnezu z pętli Henlego
— sole wapnia
— mineralokortykosteroidy
— hormony tarczycy
— hormon antydiuretyczny
— gentamycyna, tetracyklina

Czasami dochodzi do interakcji zwiększających mierzony poziom magnezu. Mamy z nimi do czynienia podczas podawania lub zażywania soli magnezu oraz środków zobojętniających zabierających magnez.

Niezaprzeczalnie metody oznaczeń wapnia i magnezu nie są idealne. Istnieje szereg związków mogących potencjalnie wywoływać interferencje i fałszować uzyskane rezultaty. Świadomość pojawienia się takiej możliwości jest dobrym kierunkiem uniknięcia błędów.

Opracowano na podstawie: Mrozikiewicz P. M. et. al. Wpływ leków na wyniki badań laboratoryjnych. Fundacja Wiener Lab 2009, s. 39-49.

Istnieje szereg związków w różny sposób interferujacych w oznaczenia wapnia i magnezu
image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry