Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 28 stycznia 2015

Liczba komentarzy: 0
Nie w pośpiechu lecz na czas – wpływ stazy i pozycji ciała na wybrane parametry

Autor wpisu
mgr Agnieszka Helis
mgr Agnieszka Helis

Zmienność poziomu składników we krwi i moczu zależy od wielu czynników egzogennych. Wśród nich można wymienić pozycję ciała i stosowanie opaski uciskowej podczas pobierania krwi.

Zmiana pozycji ciała przed pobraniem materiału biologicznego do badania nie jest odległym zagadnieniem. Zdarza się, że pacjenci muszą oczekiwać na pobranie materiału do badań bez możliwości pozostania w pozycji siedzącej, ze przychodzą do laboratorium „w biegu”. Część pacjentów ze względu na podatność na omdlenia prosi o pobranie krwi w pozycji leżącej, niektórzy w wyniku sytuacji zdrowotnej przez dłuższy czas pozostają w omawianej pozycji. Przyjmuje się, że standardowo pacjent pozostaje w pozycji siedzącej podczas pobierania krwi i 15 minut przed tą czynnością.

Udowodniono, że większość składników komórkowych i wielkocząsteczkowych zmienia się we krwi o od 5 do 15% w pozycji wyprostowanej w stosunku do pozycji leżącej. Po zmianie pozycji ciała z leżącej na wyprostowaną (stojącą) obserwowano wzrost następujących parametrów:
– wzrost o mniej niż 10% – hemoglobina, leukocyty, wapń całkowity, aminotransferaza asparaginianowa, fosfataza alkaliczna, IgM, IgG, IgA, tyroksyna, albumina, białko całkowite, apolipoproteina B-100, cholesterol całkowity, LDL, trójglicerydy
– wzrost o od 10% do 20% – hematokryt, erytrocyty, HDL, apolipoproteina A-I, aldosteron
– wzrost o od 40 do 80% – adrenalina, renina, noradrenalina [4].

W przypadku długotrwałego unieruchomienia pacjenta w łóżku obserwuje się wzrost wydalania wapnia z moczem (nawet do 240% po 6 tygodniach unieruchomienia) [1]. Zmiany dotyczą także parametrów gazowych. Prężność tlenu we krwi tętniczej w pozycji siedzącej jest wyższa niż w pozycji leżącej średnio o 5 mmHg [2].

Wymienia się wiele mechanizmów odpowiedzialnych za zmienność zawartości niektórych składników we krwi. W momencie zmiany pozycji ciała z leżącej na wyprostowaną w niżej położonych częściach ciała wzrasta efektywne ciśnienie filtracyjne, w następstwie czego dochodzi do przesunięcia wody z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do płynu śródmiąższowego i zmniejszenie objętości osocza o około 12%. Składniki krwi o średnicy większej od 4 nm nie ulegają przemieszczeniu razem z płynami. Poziom większości składników drobnocząsteczkowych nie zmienia się przy zmianie pozycji ciała ze stojącej na leżącą. Skład płynów ustrojowych w zależności od przyjmowanej pozycji ciała zmienia się również ze względu na działanie mechanizmów regulatorowych takich jak wydzielanie związków wazoaktywnych [4].

Rola opaski uciskowej

Opaska uciskowa stosowana jest podczas nakłucia aby ułatwić dostęp do żyły. Ze względu na wpływ na pewne parametry krwi zaleca się, aby czas jej stosowania nie przekraczał 1 minuty. Jednominutowy ucisk nie ma znaczącego wpływu na oznaczenia parametrów w surowicy lub osoczu i nie zmienia otrzymywanych wartości parametrów układu krzepnięcia.

Przedłużający się ucisk wywołany stosowaniem stazy wywiera wpływ na parametry hematologiczne. Podczas badania 30 zdrowych ochotników stwierdzono, że po zastosowaniu ucisku 60 mmHg przez czas do 3 minut doszło do znaczącego obniżenia się całkowitej liczby leukocytów oraz subpopulacji leukocytów oraz wzrostu poziomu erytrocytów, hemoglobiny i hematokrytu [3]. Podobne zmiany obserwuje się w przypadku innych parametrów. Po 6 minutach od zaciśnięcia opaski uciskowej dochodzi do znamiennego wzrostu aminotransferazy alaninowej i asparaginianowej, kinazy keratynowej, bilirubiny, dehydrogenazy mleczanowej, albuminy, fosfatazy alkalicznej białka całkowitego, cholesterolu, trójglicerydów, wapnia, kwasu moczowego oraz spadku poziomu glukozy, fosforanów nieorganicznych, mocznika i kreatyniny. Wykazano ponadto wpływ ucisku mięśni przedramienia na wzrost stężenia potasu we krwi. Inne badania wskazują na znaczący wpływ ucisku stazy trwającego do 2 minut na obniżenie poziomu pirogronianu, średnio o 18%, bez istotnych zmian na stężenie mleczanów (wzrost średnio o 2,2%) [4]. W przypadku oznaczeń  fibrynogenu zmiany poziomu mierzonego parametru po 10 minutach ucisku stazy wynosiły 16% u zdrowych pacjentów i 26% u pacjentów z hiperlipidemią [5]. Obserwowane wykazują różnice pomiędzy różnymi badaniami, niemniej jednak wszystkie potwierdzają istotny statystycznie wzrost stężenia fibrynogenu po 1 minucie ucisku [6].

Przedłużający się ucisk wywołany stosowaniem stazy wywiera wpływ na pewne parametry
fot: domena publiczna
Właściwe przygotowanie się do badania laboratoryjnego to nie tylko pozostawanie na czczo i przybycie do punktu pobrań w godzinach porannych, ale także odpowiedni czas i sposób odpoczynku przed pobraniem materiału biologicznego. Czasami pobranie krwi może stwarzać trudności, zwłaszcza przy złej dostępności żył lub innych problemach z pobraniem krwi, niemniej jednak należy pamiętać, iż zbyt długie zaciśnięcie opaski uciskowej na przedramieniu pacjenta może w istotny sposób zmieniać niektóre oznaczane parametry.

mgr Agnieszka Helis, diagnosta laboratoryjny

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry