Napisano: 29 grudnia 2013

Liczba komentarzy: 0
Różnorodność morfologiczna erytrocytów — struktury wewnątrzerytrocytowe

Autor wpisu
dr hab. Piotr Pierzchalski
dr hab. Piotr Pierzchalski

Oglądanie rozmazu krwi obwodowej może nam dać istotne klinicznie informacje dotyczące zarówno układu białokrwinkowego jak i układu czerwonokrwinkowego. W obrębie zmian dotyczących erytrocytów można wyróżnić odmienność w wybarwianiu się krwinek czerwonych (artykuł), różnice w wielkości i kształcie (artykuł), oraz pojawienie się dodatkowych struktur w obrębie krwinki. Każde z odchyleń od stanu prawidłowego pozwala na wyznaczenie szlaku dalszego postępowania diagnostycznego i/lub terapeutycznego.

Wtręty wewnątrzerytrocytowe (ang. erythrocyte inclusions) to termin określający strukturę bądź też struktury, które mogą pojawiać się wewnątrz erytrocytów. Najczęściej występują one pod postacią nakrapiania zasadochłonnego (ang. basophilic stippling), ciałek Howella-Jolly’ego (ang. Howell-Jolly bodies), pierścieni Cabota (ang. Cabot rings), ciałek Pappenheimera (ang. Pappenheimer bodies) czy ciałek Heinza (ang. Heinz bodies).

Niektóre wtręty nie są widoczne po zastosowaniu standardowego barwienia May Grunwald-Giemsa i wymagają użycia innych barwników takich jak błękit metylenowy czy błękit pruski.

Nakrapiania zasadochłonne to odzwierciedlenie spontanicznej agregacji rybosomalnego RNA w cytoplazmie erytrocytów. Tego typu wtręty wybarwiają się standardowymi metodami barwienia rozmazów krwi obwodowej. Występują one pod postacią licznych drobnych niebieskawych ziarnistości wewnątrz erytrocyta. Często obserwuje się nakrapianie zasadochłonne w polichromatycznych i normochromatycznych makrocytach. Pojawiają się one w niedokrwistości z zaburzoną produkcją hemoglobiny, niedokrwistości megaloblastycznej, przewlekłej niedokrwistości, niedokrwistości syderoblastycznej, talasemii, w ostrych infekcjach bakteryjnych, zatruciu lekami, alkoholizmie oraz w stanach zatrucia ołowiem. W tym ostatnim przypadku pojawienie się nakrapiania wynika z negatywnego wpływu zatrucia ołowiem na 5’nukleotydazę, odpowiedzialną za degradację RNA [1].

Niektóre badania wskazują także na związek chronicznego przyjmowania opium z pojawieniem się nakrapiania zasadochłonnego w erytrocytach. Prawdopodobnym jest, że zjawisko wiąże się z zanieczyszczeniem ołowiem [2].

Ciałka Howella - Jolly’ego to niewielkie, zwykle o średnicy 0,5 μm, różowo-niebieskie pozostałości DNA, występujące w krwince czerwonej zazwyczaj pojedynczo. Tego typu wtręty wybarwiają się standardowymi metodami barwienia rozmazów krwi obwodowej. Spotykane są w niedokrwistościach hemolitycznych i megaloblastycznych, w chorobach śledziony oraz u osób po splenektomii Po usunięciu śledziony poszukuje się ciałek Howella-Jolly’ego we krwinkach czerwonych pacjentów, ponieważ ich brak w tym przypadku świadczy o istnieniu dodatkowej śledziony i ma istotny wpływ na dalsze decyzje terapeutyczne [1]. Część badań jednak dowodzi niedostatecznej skuteczności zastosowania obserwacji pojawiania się ciałek Howella-Jolly’ego w ocenie funkcji śledziony. Za najlepszą metodę uznaje się scyntygrafię, aczkolwiek nie jest ona odpowiednia do stosowania na dużą skalę [4]. Inni autorzy proponują wykorzystanie cytometrii przepływowej do oceny ilościowej ciałek Howella-Jolly’ego jako metody oceny funkcji śledziony w terapii u dzieci z anemią sierpowatą [5].

Pierścienie Cabota to wtręty erytrocytarne o kształcie pętli lub ósemki. Powstają one jako pozostałość wrzeciona podziałowego w przypadku nieprawidłowej erytropoezy. Pojawiają się w niedokrwistości megaloblastycznej oraz w zatruciu ołowiem [1]. Tego typu wtręty wybarwiają się w barwieniu MayGrunwald-Giemsa. Badania wykazały obecność w tej strukturze histonów bogatych w argininę oraz żelazo nie pochodzące z hemoglobiny, co wskazuje na fakt, iż ich powstawanie może częściowo wynikać z niepawidłowości metabolicznych w tym zakresie i tym samym tłumaczyć ich występowanie w anemii złośliwej [7].

Ciałka Heinza to struktury powstałe ze zdenaturowanej hemoglobiny i białek zrębu erytrocytu. Zaobserwować je można w mikroskopie świetlnym tylko w wypadku barwienia fioletem krystalicznym, fioletem metylu oraz po inkubacji z substancjami ulteniającymi (acetylofenylohydrazyna). Pojawienie się tych wtrętów erytrocytarnych zaobserwowano w talasemii, w niedokrwistości toksycznej, po splenektomii, w met hemoglobinemii, przy niedoborze dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej erytrocytów (G-6-PD) oraz w przypadku pojawiania się niestabilnych hemoglobin [1]. Jako jedna z niestabilnych hemoglobin, hemoglobina Hammersmith’a stała się przedmiotem badań, które ujawniły związek pojawiania się ciałek Heinza w takich przypadkach [9]. Ciałka Heinza pojawiają się także w anemii sierpowatokomórkowej jako wynik redukcji hemoglobiny S. Jest to problematyczne zagadnienie, ponieważ w krwinkach sierpowatych reakcje oksydoredukcyjne mogą stać się czynnikiem sprawczym procesu hemolitycznego [8].

Ciałka Pappenheimera to ciemne, występujące zwykle mnogo, położone obwodowo ziarnistości. Są to agregaty ferrytyny, lizosomów, rybosomów i zdegenerowanych mitochondriów [1]. Ciałka te pojawiają się we krwi alkoholików. Odnotowano zniknięcie tych wtrętów podczas absencji alkoholowej [3]. Zaobserwowano także, że u pacjentów ze splenomegalią i chorobą Hb C obok ciałek Howella-Jolly’ego pojawiają się ciałka Pappenheimera [6].

Wtręty wewnątrzerytrocytowe to termin określający strukturę bądź też struktury, które mogą pojawiać się wewnątrz erytrocytów
Źródło: opracowanie własne
Pojawienie się w rozmazie krwi obwodowej wtrętów wewnątrz erytrocytów jest mniej lub bardziej specyficznym markerem diagnostycznym. Wiadomo jednak, że ich obecność świadczy o anomaliach zdrowotnych i w takim przypadku powinniśmy poszukiwać źródła obserwowanych zaburzeń.

 

 

 

Piśmiennictwo:

1. Lynch E. Peripheral blood smear [In:] Walker HK., Hall WD., Hurst JW. ed. Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations. 3rd ed., Boston; Butterworths, 1990.

2. Jalili M., Azizkhani R. Lead toxicity resulting from chronic ingestion of opium. West J Emerg Med, 2009;10, 4: 244-246.

3. Iwama H., Iwase O., Hayashi S. et al. Macrocytic anemia with anisocytosis due to alcohol abuse and vitamin B6 deficiency. Rinsho Ketsueki, 1998; 39, 11: 1127-1130.

4. de Porto AP., Lammers A.J, Bennink RJ. et al. Assessment of splenic function. Eur J Clin Microbiol Infect Dis, 2010; 29, 12: 1465-1473.

5. Harrod VL., Howard TA., Zimmerman SA. et al. Quantitative analysis of Howell-Jolly bodies in children with sickle cell disease. Exp Hematol, 2007; 35, 2: 179-183.

6. Steinberg MH., Gatling RR., Tavassoli M. Evidence of hyposplenism in the presence of splenomegaly. Scand J Haematol, 1983; 31, 5: 437-439.

7. Kass L. Origin and composition of Cabot rings in pernicious anemia. Am J Clin Pathol, 1975; 64, 1: 53-57.

8. Chaves MA., Leonart MS., do Nascimento AJ. Oxidative process in erythrocytes of individuals with hemoglobin S. Hematology, 2008; 13, 3: 187-192.

9. Eberle SJ., Noguera N., Calvo K. et al. Severe hemolytic anemia due to hemoglobin Hammersmith. Arch Argent Pediatr, 2009; 107, 4: 347-349.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

do góry