Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 16 listopada 2015

Liczba komentarzy: 0
Świadomy pacjent=wiarygodny wynik..czyli o pobieraniu próbki moczu

Autor wpisu
mgr Agnieszka Helis
mgr Agnieszka Helis

Standaryzacja pobierania materiału biologicznego do badań nie dotyczy tylko krwi, ale i moczu. O prawidłowość pobrania krwi i poinformowanie pacjenta o właściwym przygotowaniu się do badania dbają specjaliści – diagności laboratoryjni, lekarze, pielęgniarki. Mocz zazwyczaj pacjent pobiera sam. Okazuje się, że pozornie tak proste zadanie dla wielu jest nie lada wyzwaniem.

W głowie rodzi się pytanie: dlaczego pobranie moczu jest problemem? Czy chodzi o brak doświadczenia, brak odpowiednich informacji czy brak dobrych chęci? Odpowiedź nie jest prosta. Wiadomo, że mamy do czynienia z różnymi przypadkami: w szpitalu niektórych pacjentów się cewnikuje, a niektórzy pobierają sobie sami mocz. Rodzice małych dzieci często skarżą się na problemy z pobraniem materiału do badań bo jak wiadomo maluchy, a szczególnie niemowlęta, nie kontrolują mikcji i nie są świadome powagi sytuacji. Można zgodzić się ze stwierdzeniem, że w takich przypadkach mogą pojawić się trudności. Ale dlaczego dorośli ludzie, którzy nie są obłożnie chorzy mają trudności? Należy tu przytoczyć kilka podstawowych zasad pobierania i transportu materiału, o których czasem pacjenci zapominają lub nie są informowani, a które odrywają ważna rolę w drodze prowadzącej do uzyskania wiarygodnego wyniku.

Pierwszym i podstawowym krokiem do wyjaśnienia problemu jest zrozumienie kilku podstawowych pojęć. Można wyróżnić kilka rodzajów próbek moczu:

pierwsza poranna próbka moczu czyli próbka oddana bezpośrednio po spoczynku nocnym, trwającym nie krócej niż 8 godzin, z przynajmniej 4-godzinnym gromadzeniem moczu w pęcherzu. Jest to próbka o dużym znaczeniu diagnostycznym,  ze względu na większe zagęszczenie moczu i możliwość namnażania się w nim bakterii. Wykorzystywana do badania ogólnego moczu (BOM) i do badań mikrobiologicznych;

próbka przypadkowa czyli oddana w dowolnej porze dnia, w dowolnej objętości, ze środkowego strumienia, bez uprzedniego przygotowania pacjenta. Powinno się ją stosować wyłącznie ze wskazań doraźnych. Należy tu uwzględnić, że jej skład zależy od spożytych posiłków i płynów oraz aktywności fizycznej przed jej oddaniem. W takiej próbce moczu prowadzi się np. badania toksykologiczne, oraz niektóre biochemiczne (np. glukoza przy podejrzeniu nieleczonej zaawansowanej cukrzycy czy też  amylaza dla stwierdzenia ostrego zapalenia trzustki)

zbiórka moczu dobowa (DZM), nocna lub dwugodzinna czyli próbka moczu gromadzona przez określony czas w ściśle określony sposób. Znajduje zastosowanie w ocenie ilościowej wydalania niektórych substancji takich jak kreatynina, mocznik, kwas moczowy, sód, potas, kortyzol, wapń, aminokwasy, katecholaminy, kwas wanilinomigdałowy, kwas 5-hydroksyindolooctowy, białko, 17-ketosteroidy czy 17-hydroksysteroidy.

Ponieważ pomysłowość ludzka nie ma granic i pacjenci przelewają mocz przeznaczony na posiew mikrobiologiczny z woreczków do pojemników, przynoszą mocz w butelkach po syropach, dostarczają materiał po całodniowym trzymaniu w temperaturze pokojowej w torebce czy na stole kuchennym, bądź zapominają o potrzebie higieny, należy w sposób prosty i zrozumiały określić zasady właściwego pobrania i transportu moczu.

Co przed pobraniem?

-Przed pobraniem nie należy skrajnie ograniczać ani zwiększać wysiłku fizycznego.

-W czasie krwawienia miesięcznego nie pobierać moczu do badania.

-Zaleca się powstrzymywanie się co najmniej jeden dzień od stosunków płciowych [1]

Do czego pobrać?

Należy pamiętać, że w szczególności do badań mikrobiologicznych, ale także biochemicznych i oceny mikroskopowej zaleca się stosowanie specjalnych sterylnych pojemników, które można zakupić w aptece lub otrzymać w laboratorium. Są to jednorazowe pojemniki o pojemności 50 do 100 ml lub odpowiednie ciemne naczynie o pojemności od 2000 do 3000 ml do zbiórki moczu. Średnica otworu pojemnika wynosi około 5 cm. Podstawa jest szeroka, a zamknięcie szczelne.

Pobranie..

-przed pobraniem moczu należy dokładnie umyć ręce wodą i mydłem i wytrzeć je w czysty ręcznik;

– przed oddaniem moczu należy dokładnie umyć narządy płciowe sąsiadujące z ujściem cewki moczowej, przy czym stosuje się wodę i mydło, a unika środków odkażających; kobiety myją okolice sromu od przodu w kierunku odbytu, mężczyźni żołądź po odsunięciu napletka;

– mocz oddajemy do odpowiedniego pojemnika ze środkowego strumienia (pierwsza porcję moczu oddać do ubikacji,  pobrać mocz do pojemnika, zakończyć oddawanie moczu do ubikacji) w celu wypłukania cewki moczowej z bakterii i nabłonków;

– u małych dzieci, po odpowiednim przygotowaniu tak jak wyżej, mocz pobiera się za pomocą specjalnych, jałowych woreczków. Po pobraniu umieścić woreczek w sterylnym, stabilnym pojemniku, nie przelewać. Próbki skażone kałem nie nadają się do badania – należy pobrać kolejną próbkę moczu. Niektórzy zalecają w przypadku niemowląt „czatowanie” na mocz dziecka (maluch rozebrany od pasa w dół, rodzic w gotowości z kubeczkiem trzyma malca), które może być dla rodzica uciążliwe, ale pozwala na zachowanie maksymalnej sterylności, która jest wątpliwa przy wykorzystaniu worków pediatrycznych (istotna dla wyniku np. badań mikrobiologicznych)

– w przypadku DZM w dniu rozpoczęcia zbiórki pierwszą poranną porcję moczu o godzinie 6 rano należy oddać do ubikacji, a każdą kolejną w całości przenieść do przechowywanego w lodówce pojemnika przeznaczonego do zbierania moczu. Odnotować godzinę rozpoczęcia DZM (6 rano). Następnego dnia rano zakończyć DZM o godzinie, w której ją rozpoczęto (6 rano). Po zakończeniu DZM dokładnie wymieszać zawartość pojemnika, zmierzyć jej objętość i odlać do jednorazowego pojemnika około 100 ml. Opisać naczynie. Należy nie zapominać o dokładnym opisaniu pojemnika godziną rozpoczęcia i zakończenia zbiórki oraz całkowitej objętości moczu. Przy DZM stosuje się substancje konserwujące zgodnie ze wskazaniami warunków pobrania moczu do poszczególnego badania [2, 3, 4].

Ile mam czasu na transport materiału?

Należy dostarczyć pojemnik z moczem do laboratorium jak najszybciej, ale w czasie nieprzekraczającym dwóch godzin. Jeżeli z jakiś przyczyn jest to niemożliwe, należy przechowywać materiał w temperaturze lodówki (od 2 do 4 godzin), a o fakcie poinformować pracownika laboratorium. W przypadku badań mikrobiologicznych należy pamiętać, że szybkie posianie moczu gwarantuje lepszą możliwość wyhodowania szczepów wymagających [5].

Dla wielu przytoczone powyżej zasady mogą wydawać się oczywiste. Niemniej jednak praktyka laboratoryjna odsłania drugą, ciemniejszą stronę wiedzy o rozpatrywanym zagadnieniu. Wydaje się, że głównym ‘winowajcą’  błędów przedlaboratoryjnych, związanych z pobraniem moczu do badania, jest w dużej mierze niedoinformowanie. Pacjenci często zapominają, że prawidłowy wynik badania przypadkowej próbki moczu wcale nie oznacza braku patologii, a badanie powinno zostać powtórzone w standardowych warunkach.

Pobranie próbki moczu do badań wpływa zasadniczo na uzyskany wynik
Załącznik nr 1 do rozporządzenia MZ z dnia 21 stycznia 2009 r. wyraźnie mówi, że mocz przeznaczony do rutynowego badania ogólnego powinien być pozyskany z pierwszej porannej mikcji,  po wypoczynku nocnym, na czczo, przy zachowaniu dotychczasowej diety oraz w miarę możliwości przed leczeniem. Zasady te nie są bezpodstawne, ale stworzone w trosce o wiarygodność naszych wyników. Także trzymajmy się standardów, aby uzyskane rezultaty odzwierciedlały faktyczny stan naszego zdrowia.

mgr Agnieszka Helis, diagnosta laboratoryjny

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry