Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 14 marca 2012

Liczba komentarzy: 0
Wartości krytyczne

Autor wpisu

Kiedy uzyskane w laboratorium wyniki badań uważane są za wartości krytyczne? Jak postępować w przypadku uzyskania takich rezultatów? Kogo poinformować? Czy czynnik czasu ma jakieś znaczenie? Czy aby na pewno oznaczenie jest w pełni wiarygodne? Te i wiele innych pytań mogą zadawać sobie diagności autoryzujący badania laboratoryjne. Warto więc przedstawić zasady postępowania z wartościami krytycznymi, które zostały opracowane dzięki współpracy diagnostów laboratoryjnych i innych specjalistów z wielu regionów Polski.

Wartość krytyczna to wynik badania laboratoryjnego, który świadczy o bezpośrednim zagrożeniu życia pacjenta i  wymaga podjęcia, w miarę możliwości, szybkich i skutecznych działań terapeutycznych. W związku z powyższym identyfikacja tej wartości jest niezwykle istotna.

W myśl opracowania „Zasady postępowania z wartościami krytycznymi” ustalono kilka podstawowych zasad stanowiących niejako instrukcję prawidłowego obchodzenia się z wartościami krytycznymi.

Po pierwsze świadomość..

Uzyskanie wartości krytycznej wiąże się z odpowiedzialnością. Dalsze postępowanie nie powinno być chaotyczne, dlatego też laboratorium zobowiązane jest do opracowania i wdrożenia strategii postępowania w takich przypadkach. Taka procedura powinna obejmować sposób identyfikacji wartości krytycznej oraz powiadomienia osoby odpowiedzialnej za zdrowie pacjenta. Dane osób odpowiedzialnych za przekazanie informacji o zagrożeniu zdrowia i życia pacjenta powinny być umieszczone w wykazie w odpowiedniej procedurze.

Kogo i jak powiadomić?

W przypadku uzyskania wartości krytycznej najbardziej odpowiednią osobą do powiadomienia jest osoba kierująca pacjenta do laboratorium – w przypadku pacjentów hospitalizowanych lekarz prowadzący, w przypadku zlecenia badań przez inne laboratorium powiadamiane są osoby wskazane przez to laboratorium. Osoby te określa się mianem odbiorców pierwotnych. Nie zawsze jednak możliwe jest skontaktowanie się z odbiorcą pierwotnym. W takiej sytuacji wiadomość przekazuje się odbiorcom zastępczym, których wykaz jest ściśle uzgodniony ze zleceniodawcą. Jeżeli zarówno odbiorca pierwotny jak i zastępczy są nieosiągalni laboratorium postępuje zgodnie z ustaleniami tak zwanego planu awaryjnego.

Sposób komunikacji (telefonicznie, elektronicznie) ustala laboratorium. Tekst powiadomienia powinien być jednoznaczny, zrozumiały i obejmować dane osoby powiadamiającej, identyfikację odbiorcy, identyfikację pacjenta, informacje o krytycznym charakterze uzyskanej wartości oraz prośbę o potwierdzenie przekazanego wyniku. Fakt powiadomienia odbiorcy powinien zostać odpowiednio odnotowany z uwzględnieniem daty i godziny uzyskania zweryfikowanej wartości krytycznej, dokładny czas powiadomienia, dane własne, odbiorcy i pacjenta, potwierdzenie odbiorcy lub jego brak, wartość krytyczną oraz inne uwagi (trudności związane z powiadomieniem, przyczynę braku możliwości powiadomienia).

Właściwie które badania powinny znaleźć się w wykazie badań krytycznych?

Ustalenie wykazu badań krytycznych leży w gestii każdego laboratorium i ostatecznie o zawartości wykazu rozstrzyga kierownik laboratorium. Decyzje takie powinny być podjęte na postawie najnowszych publikacji, własnego doświadczenia, sugestii klinicystów i świadczeniobiorców.

Nie należy zapominać, ze wykaz wartości krytycznych powinien znaleźć się w miejscu ogólnie dostępnym dla wszystkich pracowników laboratorium.

Ile mam czasu na powiadomienie osoby odpowiedzialnej?

Ramy czasowe wynikają z ustaleń z kierownikiem laboratorium.

Jak nie przeoczyć wartości krytycznej wśród setek badań?

W dobie rozwoju techniki istnieją różne rozwiązania informatyczne pozwalające na automatyczną identyfikację wartości krytycznych. Przykładowo, przekroczenie granic krytycznych parametru powoduje podświetlenie, bądź miganie na monitorze uzyskanej wartości.

Czasami jednak wartości krytyczne powtarzają się u tego samego pacjenta, stąd też ich znaczenie powinno zostać właściwie zidentyfikowane. Sposób postępowania w takim przypadku ustala laboratorium. Należy jednak pamiętać, że powtarzająca się wartość krytyczna uzyskana wczoraj powinna być traktowana inaczej od wartości uzyskanej miesiąc wcześniej.

Czy to na pewno nie pomyłka?

Ponieważ istnieje ryzyko uzyskania fałszywych wartości krytycznych, każda wartość krytyczna powinna zostać zweryfikowana przed przekazaniem tej wiadomości odbiorcy.

Weryfikacja obejmuje powtórną analizę danych ze skierowania, warunków pobrania i transportu oraz cech próbki (hemoliza, zmętnienie, zażółcenie). W dalszym etapie należy przeanalizować wyniki kontroli jakości, zapisy z przebiegu badania, wykorzystanie delta check (porównanie wyniku z poprzednim), przejrzeć wyniki innych pacjentów oraz wykonać powtórne oznaczenie z tej samej próbki i/lub, w przypadku próbki wtórnej, oznaczenie próbki pierwotnej.

Każde laboratorium powinno mieć opracowane i wdrożone zasady postępowania z wartościami krytycznymi
Strategia postępowania z wartościami krytycznymi powinna być znana wszystkim pracownikom laboratorium oraz świadczeniobiorcom. Nie należy zapominać o obowiązku szkolenia pracowników w tym zakresie. Okresowa ocena odsetka zrealizowanych powiadomień, napotkanych trudności i możliwych rozwiązań pozwoli na skuteczne doskonalenie w tym zakresie.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry