Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 10 lipca 2012

Liczba komentarzy: 0
Wykorzystanie oznaczeń D-dimerów

Autor wpisu
mgr Agnieszka Helis
mgr Agnieszka Helis

Utrzymanie płynności krwi krążącej i ochrona przed utratą krwi w wyniku przerwania ciągłości naczyń to główne zadania hemostazy. Aby utrzymać prawidłową funkcję hemostazy potrzebne jest zrównoważone współdziałanie białek układu krzepnięcia, układu fibrynolizy oraz elementów układu krwawienia.

Układ fibrynolityczny to wieloskładnikowy system, którego podstawowym zadaniem jest rozpuszczanie śródnaczyniowych złogów fibryny. Na drodze toru zewnątrzpochodnego przy udziale aktywatorów (t-PA I oraz t-PA II, urokinaza) plazminogen przekształca się w plazminę. Proces ten może także odbywać się na drodze toru wewnątrzpochodnego przy udziale czynnika XII, wielkocząsteczkowego kininogenu i kalikreiny, jednakże aktywacji torem zewnątrzpochodnym przypisuje się większe znaczenie fizjologiczne. Plazmina trawi fibrynę i fibrynogen, odszczepiając wczesne (X i Y) i późne (D i E) fragmenty, zwane produktami degradacji fibryny i fibrynogenu (FDP). Fibryna stabilizowana przez czynnik XIIIa jest stopniowo degradowana przez plazminę, co wywołuje uwalnianie do krwi cząsteczek D-dimerów.

W ocenie układu fibrynolizy stosuje się czas lizy skrzepu euglobulin, stężenie fibrynogenu, stężenie FDP oraz D-dimerów.

Dimer D jest fragmentem fibryny posiadającym między łańcuchami monomerów jedno wiązanie krzyżowe. Oznaczanie stężenia D-dimerów jest użyteczne w:
— diagnostyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), obejmującej zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną;
— diagnostyce zespołu rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC);
— ocenie ryzyka zawału mięśnia sercowego;
— ocenie ryzyka powikłań pooperacyjnych;
— ocenie ryzyka przerzutów i przeżywalności w nowotworach płuc;
— ocenie ryzyka restenozy po angioplastyce;
— monitorowaniu leczenia heparyną

Zwiększone stężenie D-dimerów we krwi obserwuje się także po urazie, podczas komplikacji w ciąży, w niektórych chorobach nowotworowych oraz patologiach naczyniowych [1, 2].

Oznaczenia D-dimerów można wykonywać w krwi pełnej oraz w osoczu cytrynianowym. Wykorzystuje się w tym celu metody immunologiczne, oparte o przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko rejonom wiązań sieciujących fibrynę. Dostępne na polskim rynku testy wykrywające D-dimery różnią się metodyką, potrzebną aparaturą pomiarową i czasem oczekiwania na wynik. Za złoty standard uważana jest metoda immunoenzymatyczna (ELISA), jednakże ze względu na długi czas oczekiwaia na wynik i wysokie koszty oznaczenia nie jest powszechnie sosowana. Obecnie do oznaczania D-dimerów najczęściej wykorzystuje się szybkie, zautomatyzowane metody ilościowe. W przypadku krwi pełnej, stosuje się testy półilościowe wykorzystujące hemaglutynację, metody immunochemiluminescencyjne lub immunoenzymatyczne. Przy pozyskaniu osocza cytrynianowego można oznaczać dimer-D przy pomocą metody immunoturbidymetrycznej z cząstkami lateksu lub immunoenzymatycznej z pomiarem fluorescencji [3].

Wartości decyzyjne stężenia D-dimerów we krwi różnią się w zależności od metody oznaczania. Należy zatem uwzględnić rodzaj stosowanej metody przy interpretacji wyników. W przypadku metody ELISA punkt odcięcia wynosi 500 ng/ml. Obecnie coraz częściej stosuje się oznaczenia turbidymetryczne, gdzie wyniki podawane są w ng FEU /mL (ang. . Fibrynogen Equivalent Unit, jednostki przeliczeniowe fibrynogenu). W większości metod granica decyzyjna wynosi 0,5 μg FEU/mL (μg FEU/mL x 1000 = ng FEU/mL). Istotnym elementem testu jest wartość predykcyjna wyniku ujemnego. Przykładowo dla analizatora Integra firmy Roche jest ona zadowalająca, sięgając 100% (95% CI: 94,4–100%) w przypadku podejrzenia zatoru tętnicy płucnej (PE) oraz 99,4% (95% CI: 96,9–100%) w przypadku zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych (DVT).

D-dimery należą do parametrów zależnych od wieku pacjenta. Według ekspertyzy przeprowadzonej przez Royal Children’s Hospital w Australii na potrzeby Diagnostica Stago, ustalono następujące zakresy referencyjne D-dimerów u dzieci (STA-Liatest D-DI; μg/mL):
Noworodki — 1 dzień życia: 0,41–2,47
1 miesiąc — 1 rok życia: 0,11–0,42
1 — 5 rok życia: 0,09–0,53
6 — 10 rok życia: 0,10–0,56
11—16 rok życia: 0,16-0,39

Zakres referencyjny u dorosłych wahał się w granicach 0,05–0,42 μg/mL. Badania przeprowadzono na grupie 40 pacjentów obu płci.

Stężenie D-dimerów w tej samej próbce, ale oznaczone różnymi metodami, może dawać odmienne rezultaty. Wariancje w czułości i negatywnej wartości predykcyjnej testów wynikają przede wszystkim z różnic w:
— specyficzności stosowanych przeciwciał przeciwko epitopom D-dimerów;
— preferencji wobec pochodnych fibryny o małej/dużej masie cząsteczkowej;
— krzyżowej reakcji z fragmentem D fibrynogenu;
— stopnia czystości kalibratora;
— ekspresji neoepitopów D-dimerów podczas tworzenia i rozpuszczania fibryny;
— wpływu osocza na prezentację epitopów;
— obecności czynnika reumatoidalnego (RF>50 IU/ml powoduje fałszywie zawyżenie wyników);
— obecności lipemii (fałszywie zaniża wyniki) [4, patrz niżej]

Zautomatyzowane testy turbidymetryczne wykazują dużą wartość diagnostyczną. Czułość testów oscyluje w granicy 97,8-100%, a swoistość 50,9−52,6%. W badaniach porównawczych Liatest (testu immunoturbidymetrycznego) oraz Vidas (ELISA) udowodniono dużą zgodność w klinicznej interpretacji wyników. Oceny dokonano w odniesieniu do dokładności klinicznej (współczynnik kappa=0,856) [5]. Testy służące do oznaczania D-dimerów z powodu niskiej swoistości mają ograniczoną użyteczność kliniczną w wykluczaniu ŻChZZ u osób starszych, hospitalizowanych, ciężarnych kobiet oraz chorych na nowotwory. Odnotowano wyniki fałszywie ujemne u pacjentów z potwierdzoną zakrzepicą żylną w przypadku bardzo małych zmian o lokalizacji dystalnej, po kilku miesiącach od incydentu zakrzepowego, po rozpoczęciu leczenia przeciwzakrzepowego (25% spadek stężenia D-dimerów w ciągu 24 godzin od podania heparyny).

D-dimery są bardzo czułym markerem aktywacji krzepnięcia. Określenie stężenia D-dimerów pozwala na wykluczenie z dużym prawdopodobieństwem ŻChZZ. Oznaczanie ww. parametru zaleca się przede wszystkim u pacjentów z małym lub pośrednim prawdopodobieństwem klinicznym  DVT i/lub PE, u których ujemny wynik testu z dużym prawdopodobieństwem wyklucza tę chorobę. Należy jednak pamiętać, że nie można opierać rozpoznania ŻChZZ wyłącznie na podstawie zwiększonego stężenia D-dimerów we krwi. Wraz z oznaczeniem powinno się dokonać oceny prawdopodobieństwa klinicznego mierzonego skalą Wellsa.

mgr Agnieszka Helis, diagnosta laboratoryjny

Źródło 4: Wykład prof. dr.hab. Mileny Dąbrowskiej pt. Laboratoryjne możliwości oceny sprawności hemostazy, wygłoszony podczas szkolenia „Zaburzenia zakrzepowo zatorowe oraz laboratoryjne możliwości oceny sprawności hemostazy” w Bytomiu, w roku 2009.

D-dimery są bardzo czułym markerem aktywacji krzepnięcia

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry