Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 25 lipca 2012

Liczba komentarzy: 0
Zakażenia szpitalne — etiologia

Autor wpisu
mgr Agnieszka Helis
mgr Agnieszka Helis

Przyczyną zakażeń szpitalnych może być praktycznie każdy rodzaj czynnika zakaźnego począwszy od wirusów poprzez bakterie i grzyby aż po pasożyty. Interakcja drobnoustrojów środowiska szpitalnego, stanu odporności organizmu pacjenta oraz różnych dróg transmisji ma istotne znaczenie w rozwoju zakażeń szpitalnych.

Mimo wielu działań mających na celu usunięcie czynników zakażeń, środowisko szpitalne wciąż pozostaje olbrzymim rezerwuarem drobnoustrojów. Dla hospitalizowanych pacjentów szczególne niebezpieczeństwo stanowi fizjologiczna flora, mogąca wywoływać zakażenia oportunistyczne. W ciągu kilkudziesięciu lat zmieniła się struktura epidemiologiczna zakażeń szpitalnych. W latach pięćdziesiątych XX wieku na jej czele znajdowały się bakterie Gram-dodatnie (głównie Staphylococcus aureus). Dwadzieścia lat później dominującym czynnikiem etiologicznym stały się bakterie Gram-ujemne (Escherichia coli i Pseudomonas aeruginosa). W latach osiemdziesiątych znaczenia nabrały lekooporne szczepy bakterii Gram-dodatnich (Staphylococcus aureus, Enterococcus spp., gronkowce koagulazo-ujemne). Obecnie dominującym czynnikiem etiologicznym zakażeń szpitalnych są wirusy. Raport Państwowej Inspekcji Sanitarnej, odnośnie sytuacji sanitarnej kraju w roku 2009, wyraźnie określa strukturę epidemicznych zakażeń szpitalnych. Zgłoszono 252 ogniska epidemiczne zakażeń szpitalnych dotyczące ogółem 2382 osób, z czego 6,63% dotyczyło personelu medycznego. Na czele ww. struktury znajdują się rotawirusy (21%), które dominowały na oddziałach pediatrycznych. Na oddziałach internistycznych dominowały norowirusy (15%). W porównaniu do roku 2008 wzrosła także liczba ognisk epidemicznych wywołanych bakteriami lekoopornymi. Wśród czynników etiologicznych w tej grupie dominował Staphylococcus aureus MRSA (8,3%) oraz Clostridium difficile (4,4%). W mniejszym stopniu zaangażowane są w ww. zjawisko szczepy Staphylococcus aureus MSSA, Acinetobacter baumanii, Klebsiella pneumoniae ESBL oraz Escherichia coli ESBL. Dodatkowym, niepokojącym doniesieniem, było pojawienie się ognisk epidemiologicznych szczepów pałeczek jelitowych wytwarzających tzw. ß-laktamazy KPC (0,17%). W przypadku AH1N1 ogniska epidemiologiczne stanowiły 2,7% ogółu zakażonych, w tym 9,5% osób z personelu medycznego.

W zależności od czynnika etiologicznego i patomechanizmu zakażenia można podzielić na:
— endogenne — wywołane florą własną pacjenta;
— egzogenne — wywołane drobnoustrojami nabytymi ze środowiska szpitala;
— niesklasyfikowane — wewnątrzmaciczne i okołoporodowe.

Inne kryterium podziału, jakim jest czas wystąpienia, ma szczególne znaczenie praktyczne, dzieląc zakażenia na:
— wczesne — rozwijające się do 5-7 doby pobytu w szpitalu osoby dorosłej oraz do 3 doby w przypadku noworodka (zwykle wywołane przez drobnoustroje spoza środowiska szpitalnego, dotyczą pacjentów poddawanych intensywnym zabiegom diagnostycznym lub leczniczym);
— późne — rozwijające się po 7 dobie pobytu w szpitalu osoby dorosłej oraz po 3 dobie w przypadku noworodka (zwykle wywołane przez drobnoustroje rezydujące w szpitalu, dotyczą pacjentów hospitalizowanych przez długi okres czasu, unieruchomionych, z poważnymi schorzeniami podstawowymi).

Istotną klasyfikacją jest także podział według postaci i lokalizacji zakażenia:
— miejscowe — dotyczą przede wszystkim skóry i błon śluzowych; zalicza się do tej grupy także powierzchowne zakażenie miejsca operowanego;
— układowe — dotyczą często układu moczowego; stwierdzane są w przypadku zapalenia płuc, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;
— uogólnione — klasyfikuje się tutaj sepsę oraz wstrząs septyczny.

Wśród głównych dróg transmisji zakażenia wymienić należy bezpośredni kontakt personelu medycznego z chorymi, kontakt chory – chory oraz drogi pośrednie poprzez systemy wentylacyjne oraz sprzęt diagnostyczny, rehabilitacyjny i leczniczy.

Czynniki etiologiczne zakażeń wykazują pewną różnorodność występowania w zależności od rodzaju oddziału zabiegowego. W neurochirurgii dominują zakażenia wywołane przez Staphylococcus aureus, Pseudomonas, Acinetobacter i grzyby. W kardiochirurgii należy wymienić Streptococcus, Enterococcus, Staphylococcus, Pseudomonas, Acinetobacter, Serratia oraz Enterobacter. W chirurgii naczyniowej czynnikami etiologicznymi zakażeń jest głównie Staphylococcus, Streptococcus, Enterobacteriaceae, Pseudomonas oraz grzyby. W operowanych kończynach, gdzie często występują zmiany niedokrwienne dodatkowym czynnikiem jest Clostridium perfringens. W chirurgii kostnej dominują zakażenia wywołane przez Staphylococcus koagulazo-ujemne, Staphylococcus aureus, paciorkowce jamy ustnej (ang. oral streptococci), Enterococcus, Enterobacteriaceae, sporadycznie inne bakterie.  W przypadku zabiegów chirurgicznych głowy i szyi powikłania infekcyjne spowodowane są przez bakterie obecne w jamie ustnej (także beztlenowe) oraz grzyby (Candida, Aspergillus). W ginekologii dominują zakażenia wywołane przez Escherichia coli, Enterobacter, Klebsiella, Gardnerella, Bacteroides fragilis, Ureaplasma, Enterococcus.  Zakażenia po zabiegach w obrębie jamy brzusznej dotyczą głównie chirurgii jelita grubego i odbytu. Czynniki etiologiczne w tym przypadku należą do flory jelita grubego (Enterobacteriaceae, pałeczki niefermentujące). Z powodu osłabienia układu odpornościowego biorcy, szczególne niebezpieczeństwo zakażeń występuje w transplantologii. Czynniki etiologiczne zakażeń są liczne: flora biorcy (pałeczki Gram-ujemne, beztlenowce i grzyby z rodzaju Candida, wirusy CMV, Herpes), drobnoustroje związane z przeszczepionym narządem (wirusy CMV, HBV, HCV, Herpes, różne bakterie) oraz czynniki etiologiczne ze środowiska szpitalnego (przykładowo Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Legionella, Aspergillus).

Większość drobnoustrojów odpowiedzialnych za zakażenia szpitalne nie wywołuje chorób u osób zdrowych, będąc jednak niebezpiecznymi w okresie spadku odporności. Istotnym czynnikiem ograniczającym możliwość rozwoju zakażenia szpitalnego jest zmniejszenie ekspozycji chorego na drobnoustroje chorobotwórcze poprzez właściwe stosowanie procedur diagnostycznych i terapeutycznych.

mgr Agnieszka Helis, diagnosta laboratoryjny

Piśmiennictwo:

GIS. Stan sanitarny kraju za 2009 rok.

Dziąba E. Problem zakażeń szpitalnych w aspekcie jakości usług medycznych zakładu opieki zdrowotne. Praca doktorska, 2010.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry