Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 13 stycznia 2015

Liczba komentarzy: 0
Zakresy referencyjne u dzieci

Autor wpisu
mgr Agnieszka Helis
mgr Agnieszka Helis

Wiele parametrów oznaczanych w laboratorium różni się w zależności od czynników takich jak wiek i płeć. Wyznaczenie wartości referencyjnych leży w gestii każdego laboratorium. Określenie wartości prawidłowych dla poszczególnych badań jest szczególnie trudne u dzieci. Do przyczyn takiego stanu rzeczy należą problemy z pozyskaniem odpowiedniej ilości materiału badanego u noworodków i małych dzieci oraz to, że zakresy mogą się gwałtownie zmieniać w miarę dorastania dziecka.

The Pediatric Group of the Canadian Society of Clinical Chemists ustanowiła grupę CALIPER, która zajęła się ustaleniem pediatrycznych zakresów referencyjnych. Jeden z projektów grupy prowadzony we współpracy z Abbott Diagnostics miał na celu wyznaczenie wartości referencyjnych dla 18 parametrów biochemicznych wykonywanych na jednym z analizatorów producenta — Abbott’s ARCHITECT c8000. W badaniu wzięło udział 1459 pacjentów w pięciu grupach wiekowych od noworodków po nastolatków. Wśród ocenianych parametrów można wymienić bilirubinę całkowitą i bezpośrednią, magnez, dwutlenek węgla, fosfor, LDL, HDL, cholesterol całkowity, trójglicerydy, Apo B, Apo A1, wapń, białko całkowite, albuminę, ALT, kreatyninę, azot mocznika oraz żelazo. Uzyskane dane przeanalizowano zgodnie z CLSI C28 Guideline, How to Define and Determine Reference Intervals in the Clinical Laboratory [1].

Tabela 1. Wartości referencyjne wybranych parametrów laboratoryjnych z podziałem na grupy wiekowe [1].

zakresy referencyjne dzieci

Część parametrów biochemicznych wykazuje niewielkie wahania zależne od wieku.

W przypadku bilirubiny całkowitej wartości górnej granicy parametru pomiędzy płciami w grupie wiekowej 15 – 20 lat oraz poniżej 1 roku życia różniły się nawet o 45%. Duże różnice wartości zaobserwowano także w przypadku kreatyniny. Wahały się one w grupie dzieci poniżej 1 roku życia w porównaniu do grupy wiekowej 15 – 20 roku życia o 54% w dolnej granicy i 64% w górnej granicy uzyskanych wartości. Nieco mniejsze różnice wykazano w przypadku białka całkowitego uzyskując wartości w grupie dzieci 6 – 10 roku życia o 20 % wyższe w dolnej granicy i 26% wyższe w górnej granicy uzyskanych wartości w porównaniu do grupy wiekowej poniżej 1 roku życia. Te przykłady doskonale ilustrują istotę odpowiedniego doboru wartości referencyjnych zgodnie z płcią i wiekiem pacjenta.

Podobnemu zagadnieniu przyjrzeli się bliżej australijscy naukowcy. Populację około 1500 dzieci w wieku od 1 dnia życia do 18 roku życia przebadano w kierunku poziomu TSH, fT3 oraz fT4. Wykazano najwyższe stężenie hormonów tarczycy w pierwszym miesiącu życia. Po tym okresie wszystkie badane parametry ulegają stopniowemu obniżeniu, za wyjątkiem fT3 pacjentów płci męskiej w wieku między 1 a 5 rokiem życia oraz płci żeńskiej w wieku 6 do 10 lat. W badaniu zaobserwowano istotnie statystycznie różnice poziomu zależne od wieku  tylko w przypadku fT3. Zakresy referencyjne stosowane u osób dorosłych nie powinny być traktowane jak zakresy uniwersalne. Podczas dorastania stężenia hormonów tarczycy we krwi ulegają ciągłym wahaniom, niezależnym od płci (wyjątek fT3), dlatego też tak ważnym jest ustalenie odpowiednich zakresów referencyjnych zależnych od wieku pacjenta. Należy przy tym jednak pamiętać o uwzględnieniu stosowanej metody oznaczeń, użytego analizatora, badanej populacji oraz warunków środowiskowych takich jak poziom selenu i jodu [2].

Amerykański zespół naukowców widząc wagę problemu braku wartości referencyjnych niektórych parametrów krwi, podjął się  trudu określenia przedziałów referencyjnych u pacjentów pediatrycznych dla folikulotropiny (FSH), lutropiny (LH), estradiolu (E2), trójjodotyroniny (T3), FT3, kortyzolu oraz hormonu wzrostu (GH). Badano grupę 800 pacjentów w wieku od noworodków do dziewiętnastolatków. Pomiary przeprowadzono na analizatorze DPC IMMULITE 1000. Poziom FSH i LH gwałtownie wzrastał w okresie dojrzewania płciowego kobiet. Oznaczenie stężenia FSH we krwi wykazało różnice w zależności od wieku i płci, osiągając u płci żeńskiej górny zakres rzędu od 4,3 IU/l (od 6 do 10 r.ż.) do 12,0 IU/l (od 11 do 14 r.ż.). W przypadku LH górny zakres wynosił u płci żeńskiej od 3,3 IU/l (poniżej 6 r.ż.) do 16,4 IU/l (od 15 do18 r.ż.). U dojrzewających chłopców poziom LH utrzymywał się na stałym poziomie. Tak jak w przypadku gonadotropin stężenie estradiolu uzyskuje najwyższe wartości w okresie dojrzewania, będąc znacznie wyższe u płci żeńskiej. Podobnie jak w innych badaniach hormonów tarczycowych, zaobserwowano spadek poziomu T3 wraz z wiekiem:

Tabela 2. Zmiany poziomu T3 wraz z wiekiem [3]

normy ft3

Wartości kortyzolu i hormonu wzrostu nie wykazywały natomiast różnic między płciami. Średnie stężenie kortyzolu i E2 jest zazwyczaj wyższe do 2 tygodnia od urodzenia. GH posiadał szczególnie szerokie zakresy referencyjne w grupie pacjentów od 7 do 11 r.ż ( 0,1 – 16,4 mg/dl) [3].

Interesujące podsumowanie pediatrycznych zakresów referencyjnych dla badań endokrynologicznych udostępnia LabCorp

Przedziały uwzględniają wiek i płeć pacjenta, a także wpływ czynników środowiskowych. Wśród omówionych parametrów znajduje się aldosteron, androstendion, testosteron, katecholaminy, kortyzol, peptyd C, estrogeny, gastryna, insulina, prolaktyna, progesteron, osteokalcyna, renina, serotonina, hormony tarczycy, witamina D i wiele innych [4].

Ustalenie pediatrycznych zakresów referencyjnych nie jest zadaniem łatwym. Badając grupę 1765 dzieci w wieku od 6 miesięcy do 17 lat zaobserwowano znaczne różnice w wartościach oznaczeń aldolazy (grupy 6-8 r.ż, 12-14 r.ż. oraz 15-17 r.ż.), a także ceruloplazminy i kwasu moczowego (grupy 12-14 r.ż i 15-17 r.ż.). Kinaza kreatynowa wykazywała istotnie statystycznie różnice zależne od płci. Jedynym analizowanym związkiem, który w żadnej grupie wiekowej nie wykazał istotnych zmian wartości zależnych płci była amylaza. Oznaczenia wykonano na analizatorze Roche Modular P [5].

Także oznaczenia koagulologiczne wymagają regulacji norm w zależności od uwarunkowań wiekowych. W tym celu w jednym z badań wybrano grupę 902 zdrowych dzieci w wieku 7 do 17 r.ż. u których oznaczono czas protrombinowy (PT), czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT), czynnik VIII, IX, i X Ioraz czynnik von Willebrand’a (vWF) za pomocą analizatora koagulologicznego STA-R (Diagnostica Stago) oraz kofaktor rystocetyny (RCF) przy użyciu BCS (Dade Behring) . Średnia wartość PT u dzieci była o 1 sekundę dłuższa niż u dorosłych, wynosząc 14 sekund. Nie wykazano istotnych statystycznie różnic w APTT pomiędzy grupą dzieci i dorosłych osób. Średnie wartości pediatryczne dla czynnika VII, RCF oraz vWF  były znacząco wyższe w porównaniu do dorosłych [6].

Ustalenie zakresów referencyjnych u dzieci wciąż nastręcza problemów. Niektóre parametry nie zostały jeszcze dostatecznie zbadane na reprezentatywnej grupie pediatrycznej i określenie wartości prawidłowych nie jest zbyt precyzyjne. Niemniej jednak powyższe przykłady pomagają uzmysłowić istotność różnic pomiędzy wartościami referencyjnymi u dzieci i osób dorosłych. Przed podjęciem decyzji klinicznej powinniśmy się upewnić czy wartości referencyjne są odpowiednie dla grupy wiekowej pacjenta.

***

zakresy referencyjne dzieci
Mayo Medical Laboratories udostępniają na swojej stronie internetowej istotne dane, dotyczące zakresów referencyjnych, zawarte w Rochester 2014 Interpretive Handbook. Zawiera on opis wielu badań laboratoryjnych wraz z kliniczną informacją dotyczącą testu, zastosowaniem oznaczenia, interpretacją, zakresami referencyjnymi wg wieku i płci oraz źródłem uzyskanych danych. Zachęcamy do skorzystania z tej pomocy interpretacyjnej [7].

mgr Agnieszka Helis, diagnosta laboratoryjny

Piśmiennictwo:

1.  Chan MK., Seiden-Long I., Aytekin M. et al. Canadian Laboratory Initiative on Pediatric Reference Interval Database (CALIPER): pediatric reference intervals for an integrated clinical chemistry and immunoassay analyzer, Abbott ARCHITECT ci8200. Clin Biochem, 2009; 42, 9: 885-891.

2. Kapelari K., Kirchlechner C., Högler W. et al. Pediatric reference intervals for thyroid hormone levels from birth to adulthood: a retrospective study. BMC Endocrine Disorders, 2008, 8: 15.

3. Soldina OP.,Hoffmanc EG.,Waring MA. et al. Pediatric reference intervals for FSH, LH, estradiol, T3, free T3, cortisol, and growth hormone on the DPC IMMULITE 1000. Clinica Chimica Acta, 2005; 355: 205 – 210.

4. LabCorp. Endocrinology expected values& S.I. Unit Conversion Tables. Pediatric Reference Ranges Endocrinology. LCA, 2009.

5. Clifford SM., Bunker AM., Jacobsen JR. et al. Age and gender specific pediatric reference intervals for aldolase, amylase, ceruloplasmin, creatine kinase, pancreatic amylase, prealbumin, and uric acid.Clin Chim Acta, 2011; 412: 9-10.

6.  Flanders MM.,Crist RA., Roberts WL. et al. Pediatric Reference Intervals for Seven Common Coagulation AssaysClinical Chemistry, 2005; 51,9: 1738-1742.

7. Mayo Clinic. Rochester Interpretive Test Catalog, 2014.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry