Napisano: 19 lutego 2014

Liczba komentarzy: 0
Znaczenie PT i INR

Autor wpisu
dr hab. Piotr Pierzchalski
dr hab. Piotr Pierzchalski

Doustne leki przeciwzakrzepowe znajdują zastosowanie w leczeniu i profilaktyce zakrzepicy. Około 1% społeczeństwa podlega takiej terapii, przy czym w połowie przypadków nie przebiega ona we właściwy sposób, mimo powszechnej wiedzy o schemacie kontroli ustalania dawki i monitorowania leczenia.

Czas protrombinowy (ang. prothrombin time, PT) jest czynnościowym testem oceniającym zewnątrzpochodny układ krzepnięcia. Oznaczenie tego parametru niezbędne jest w monitorowaniu leczenia doustnymi antykoagulantami (ang. oral anticoagulants, OA), będącymi antagonistami witaminy K, oraz pomocne w diagnostyce chorób wątroby.

Wartość PT zależy od zawartości w osoczu kilku czynników: protrombiny, czynnika V, VII, X oraz fibrynogenu. Pozostałe czynniki krzepnięcia oraz liczba płytek nie wpływają na wartość PT.

W praktyce klinicznej obserwuje się zarówno skrócony jak i wydłużony PT.

Skrócenie PT występuje przede wszystkim w:
— zakrzepicy;
— nadkrzepliwości.

Wydłużenie PT obserwuje się przy:
— wrodzonym niedoborze czynnika/czynników krzepnięcia II, V, VII, X;
— niedoborach witaminy K (przykładowo karmienie pozajelitowe, biegunki, zaburzenia wchłaniania, cholestaza, kamica pęcherzykowa, antybiotykoterapia);
— dysfibrynogenemii;
— w rozsianym wykrzepianiu wewnątrznaczyniowym (DIC);
— przewlekłych chorobach miąższu wątroby;
— obecności inhibitorów krzepnięcia (przykładowo heparyna, FDP, D-dimery, krążące antykoagulanty u chorych z toczniem rumieniowatym);
— w przebiegu niektórych chorób: białaczek, mocznicy, choroby Addisona-Biermera;
— podczas leczenia salicylanami

Oznaczenie PT wykonuje się w osoczu cytrynianowym, dodając preparat tromboplastyny tkankowej i po inkubacji mierząc czas od dodania jonów wapnia do skrzepnięcia próbki.

W zależności od aktywności tromboplastyny użytej do badania wartości prawidłowe PT wahają się w granicach od 11 do 15 sekund. W związku z rozbieżnościami w wynikach PT, doprowadzono do standaryzacji tromboplastyny tkankowej. Word Heath Organization uznała serię ludzkiej mózgowej tromboplastyny (67/40) za pierwotny międzynarodowy preparat referencyjny (ang. International Reference Preparation, IRP) w 1977 roku. Po kalibracji nadano IRP współczynnik ISI = 1,0 (ang. International Sensitivity Index). Od tej pory wszystkie odczynniki z tromboplastyną kalibrowane są w odniesieniu do IRP lub do wtórnych materiałów referencyjnych [1, 2, 4].

Najczęściej czas protrombinowy wyraża się pod postaciąwskaźnika protrombinowego, współczynnika protrombinowego (R) lub międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR).

Wskaźnik protrombinowy [%] = PT referencyjny*/PT pacjenta x 100
Współczynnik protrombinowy = PT pacjent/PT referencyjny*
INR = R podniesiony do potęgi ISI
*PT referencyjny jest wartością charakterystyczną dla danego laboratorium i powinien zostać uzyskany dla mieszaniny osoczy prawidłowych

Wartości prawidłowe wskaźnika protrombinowego mieszczą się w granicy od 80 do 120% (zakres terapeutyczny od 30 do 50%), współczynnika protrombinowego od 0,8 do 1,2, a INR od 0,9 do 1,3 (zakres terapeutyczny od 2 do 4,5). INR zależy od czułości zastosowanej tromboplastyny (ISI).

Zakresy terapeutyczne INR mogą różnić się w zależności od wieku i stanu klinicznego.

Oznaczenie czasu protrombinowego oraz okreslenie wartości INR nalezy do badań przesiewowych zaburzeń hemostazy
Źródło: Wikimedia Commons, licencja CC0
Według brytyjskiego Towarzystwa Hematologicznego zakres INR od 2,0 do 2,5 stosuje się w zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po zabiegach operacyjnych, zakres od 2,0 do 3,0 w leczeniu zakrzepicy żył głębokich, zatorze tętnicy płucnej oraz stanach niedokrwiennych mózgu, zakres od 3,0 do 4,5 w nawrotach zakrzepicy żylnej i zatoru tętnicy płucnej, zawale serca, chorobach naczyń tętniczych oraz niektórych stanach po zabiegach kardiochirurgicznych. Utrzymanie INR na poziomie od 2,0 do 3,0 jest tak samo skuteczne jak INR powyżej 4,0, ale ryzyko wystąpienia powikłań krwotocznych jest znacznie mniejsze [1, 2, 5].

Wartości PT i INR różnią się w zależności od wieku pacjenta. Według ekspertyzy przeprowadzonej przez Royal Children’s Hospital w Australii na potrzeby Diagnostica Stago, ustalono następujące zakresy referencyjne PT oraz INR u dzieci (STA-Neoplastine CI Plus; sec)przedstawioe w tabeli 1.

Tabela 1. Zakresy referencyjne INR i PT u dzieci [3].

 Oznaczenie czasu protrombinowego  oraz okreslenie wartości INR nalezy do badań przesiewowych zaburzeń hemostazy

Badania przeprowadzono na grupie ponad 50 pacjentów obu płci.

Podczas interpretacji wyników PT należy pamiętać, że:
— prawidłowy PT nie wyklucza klinicznie istotnych koagulopatii takich jak hemofilia A, B i C;
— przy wykrywaniu LA (ang. lupus coagulants) można wykorzystać PT jako skrining. Test jest jednak mało czuły ze względu na dużą zawartość fosfolipidów, które neutralizują przeciwciała antyfosfolipidowe;
— PT jest podstawą dla testów 1-stopniowych służących ocenie aktywności czynników krzepnięcia. Dotyczy to głównie czynnika II, V, VII oraz X. Test może być jednak mało czuły na niewielkie niedobory niektórych czynników krzepnięcia;
— wyniki oznaczeń PT różnią się w zalezności od stosowanej aparatury pomiarowej oraz metody oznaczenia, dlatego też zaleca się stosowanie lokalnej kalibracji tromboplastyny;
— INR nie powinien być używany do oceny ciężkości zaburzeń wątroby, ale do monitorowania leczenia antykoagulantami antagonistami witaminy K [1, 2].

Oznaczenie czasu protrombinowego oraz okreslenie wartości INR nalezy do badań przesiewowych zaburzeń hemostazy. Parametry te znajdują także szerokie zastosowanie w monitorowaniu leczenia doustnymi antykoagulantami.

Piśmiennictwo:

1. Practical-Haemostasis. A practical guide to laboratory haemostasis, 2012.

2. Raszeja-Szpecht A., Kabata J. Praktyczne aspekty koagulologii. Grudziądz, 2001; Bio-Ksel.

3. Diagnostica Stago. Reference ranges.

4. Ernst DJ. et al. Procedures for the Collection of Diagnostic Blood Specimens by Venipuncture. NCCLS H3-A6, 2007; 27, 26.

5. Altman R. New oral anticoagulants: are coagulation units still required? Thromb J, 2014; 12, 1: 3.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

do góry