Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 19 lutego 2016

Liczba komentarzy: 0
Cystatyna C jako marker oceniający filtrację kłębuszkową

Autor wpisu

Wiarygodna i rzetelna ocena funkcji nerek stanowi jeden z najważniejszych kierunków w diagnostyce. Szacuje się, że w Polsce przewlekła choroba nerek (PChN) może dotyczyć 4 mln osób. Wydłużenie średniej długości życia, jak i powszechne występowanie chorób cywilizacyjnych, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, powodują wzrost częstości występowania niewydolności omawianego narządu [1,3]. Ostre uszkodzenie nerek jest obarczone dużą śmiertelnością i wymaga szybkiej diagnostyki. Również u dzieci poważne schorzenia nerek mogą przebiegać bez charakterystycznych objawów, dlatego zdarza się, że są wykrywane zbyt późno, kiedy konieczny jest już przeszczep nerki lub dializoterapia [2].

Parametrem laboratoryjnym stosowanym do oceny funkcji nerek jest wskaźnik przesączania kłębuszkowego GFR (ang. Glomerular Filtration Rate). Wskazuje on na zdolność tego narządu do oczyszczania osocza w jednostce czasu.

Stężenie kreatyniny w surowicy jest najczęściej stosowanym w diagnostyce parametrem, odzwierciedlającym GFR,  którego poziom ujemnie koreluje z wielkością przesączania kłębuszkowego. Podwyższone stężenie kreatyniny w surowicy wiąże się z pogorszeniem funkcji nerek [4,5].

Wykorzystanie kreatyniny w ocenie funkcji nerek ma jedynie przybliżoną wartość diagnostyczną.

Korelacja poziomu kreatyniny w surowicy z wydolnością nefronów jest zależna od wielu czynników. Na stężenie kreatyniny wpływa wiek (wyższe wartości u ludzi młodych), płeć (wyższe u mężczyzn), masa mięśniowa, masa ciała, dieta (spożywanie pokarmów wysokobiałkowych powoduje wzrost o ok. 10%), aktywność fizyczna oraz rasa (wyższe stężenie u ludzi rasy białej) [1,5]. Spore ograniczenia w zastosowaniu kreatyniny napotykamy u pacjentów z żółtaczką oraz u noworodków, u których współistniejąca hiperbilirubinemia ujemnie interferuje z poziomem kreatyniny. U noworodków w pierwszych dniach życia poziom kreatyniny w surowicy odzwierciedla stężenie we krwi matki, ponieważ związek ten swobodnie przechodzi przez łożysko [2].

Aby zwiększyć dokładność oceny przesączania kłębuszkowego na podstawie pomiaru kreatyniny opracowano szereg wzorów antropometrycznych, które pozwalają ograniczyć wpływ czynników pozanerkowych. Najczęściej stosuje się wzory według Cockcrofta i Gaulta, MDRD (ang. Modification of Diet in Renal Disease) oraz wzór Schwartza dla dzieci do obliczania szacowanego GFR (ang. estimate GFR). Mimo że wzory te umożliwiły znaczny postęp w diagnostyce nefrologicznej, to szacowanie filtracji nerkowej za ich pomocą nie jest wolne od ograniczeń [4,6].

Tabela 1. Równania empiryczne stosowane do szacowania GFR [1]

Równanie MDRD jest to wskaźnik mało dokładny u ludzi starszych i u osób o granicznych wartościach BMI (otyłych lub z niedowagą). Wzory MDRD nie doszacowują eGFR u ludzi dobrze umięśnionych lub stosujących dietę bogatą w białko, u których stężenie kreatyniny w surowicy jest wyższe. Natomiast u pacjentów o niskiej masie mięśniowej (osoby w podeszłym wieku lub przewlekle chorzy) na podstawie równania MDRD uzyskujemy fałszywie zawyżone wyniki eGFR.

Ograniczenia w interpretacji oznaczeń kreatyniny powodują wzrost zapotrzebowania na bardziej wiarygodny wskaźnik oceny funkcji nerek. Prawdopodobnie taką rolę może pełnić cystatyna C.

Cystatyna C to drobnocząsteczkowe białko, składające się z jednego łańcucha polipeptydowego. Jest ona wydzielana do krwi w jednakowym tempie przez wszystkie komórki jądrzaste, dlatego jej zawartość w organizmie jest stała [1,6]. Cystatyna C z racji swojej niskiej masy cząsteczkowej ulega przefiltrowaniu w kłębuszkach nerkowych w 98%.   W dalszych częściach nefronu jest niemal w całości resorbowana i w prawidłowym moczu występuje w minimalnych ilościach, a jedynie w niewielkim stopniu jest usuwana z organizmu drogą pozanerkową [2,6].

Duże znaczenie przypisuje się cystatynie C w diagnostyce PChN w stadium przedklinicznym oraz w umiarkowanej niewydolności nerek.

Istotnym faktem, potwierdzającym użyteczność pomiaru cystatyny C w diagnostyce nefrologicznej, jest jej wysoka czułość (81%). Jest więc ona czulszym wskaźnikiem niewielkich zmian w nefronach niż oznaczanie kreatyniny, której czułość wynosi 69%, a znamienny wzrost poziomu kreatyniny następuje dopiero, gdy GFR obniży się do około połowy wartości prawidłowej [1]. Dużą zaletą cystatyny C jest brak istotnej zależności między jej stężeniem a czynnikami osobniczymi oraz dietą. Względna niezależność poziomu omawianego białka od masy mięśniowej czyni z niego dobry marker oceny funkcji nerek u dzieci. Cystatyna C jest lepszym od kreatyniny wskaźnikiem oceny GFR u noworodków z uwagi na brak interferencji   z bilirubiną, a także fakt, że nie przechodzi ona przez barierę łożyskową [5].

Poziom cystatyny C w surowicy jest zależny od wieku, a ustalone wartości referencyjne mieszczą się w granicach 0,53-0,92 mg/L (dla dorosłych poniżej 50. roku życia) [5]. Stężenie tego białka jest kilkukrotnie wyższe u noworodków i niemowląt, niż u ludzi dorosłych i wyrównuje się dopiero po drugim roku życia. Obserwuje się stopniowy wzrost poziomu cystatyny C u osób po 50. roku życia [2,6].

Poza stanami z niedoczynnością nerek podwyższone stężenie cystatyny C występuje w chorobach nowowtworowych oraz w gorączce reumatycznej. Co więcej, nadczynność tarczycy oraz terapia glikokortykosteroidami odwracalnie zwiększają stężenie cystatyny C, natomiast niedoczynność tarczycy i terapia cyklosporyną obniżają jej poziom [1,3].

Duże znaczenie przypisuje się cystatynie C w diagnostyce PChN w stadium przedklinicznym oraz w umiarkowanej niewydolności nerek
Źródło: Wikimedia Commons, autor M•Komorniczak, licencja CC BY 3.0
Cystatyna C pomimo pewnych ograniczeń wydaje się być lepszym wskaźnikiem oceny pracy nerek niż kreatynina. Jedną z największych korzyści jest wzrost jej stężenia już przy bardzo nieznacznej redukcji filtracji kłębuszkowej oraz niewielki wpływ na jej poziom czynników pozanerkowych. Niestety oznaczanie cystatyny C nadal nie wchodzi w skład ogólnie przyjętych procedur rutynowej diagnostyki. Obecnie największym ograniczeniem w rozpowszechnieniu tego badania jest cena, która około 10-krotnie przewyższa koszty związane z oznaczeniem kreatyniny. Należy jednak pamiętać, że niejednokrotnie szybka i trafna diagnoza, pozwala uniknąć również kosztownego i obciążającego dla pacjenta leczenia nerkozastępczego.

Piśmiennictwo:

1. Imiela J., Lewandowicz A. Cystatyna C w diagnostyce przewlekłej choroby nerek. Nefrol Dial Pol, 2007; 11: 126-132.

2. Konopska B., Grzebyk E., Warwas M. Postępy badań nad użytecznością oznaczania cystatyny C u dzieci. Diagn Lab, 2013; 49, 1: 39-47.

3. Sodolska M., Walczak K., Krysicka A. i wsp. Użyteczność cystatyny C w ocenie funkcji nerek u osób po 65. roku życia bez cukrzycy. Geront Pol, 2010; 18, 3: 120-127.

4. Skalska A., Klimek E. Przydatność cystatyny C jako markera funkcji nerek u osób w starszym wieku. Geront Pol, 2006; 14, 2: 91-97.

5. Ciach E., Bobilewicz D. Zastosowanie stężenia cystatyny C w ocenie filtracji kłębuszkowej u dzieci i ludzi starszych. Diagn Lab, 2012; 48, 4: 423-431.

6. Rozentryt P. Cystatyna C – co wiemy w roku 2008. LabForum, grudzień 2008: 3-6.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry