Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 20 grudnia 2016

Liczba komentarzy: 1
Test PAPP-A i test potrójny w nieinwazyjnej diagnostyce prenatalnej

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (PTG) każdej kobiecie ciężarnej, niezależnie od wieku, powinny zostać zaproponowane przesiewowe badania prenatalne oceniające ryzyko wystąpienia najczęściej spotykanych  wad rozwojowych i aneuploidii u płodu. Do takich badań zalicza się m.in. nieinwazyjne testy biochemiczne: test PAPP-A wykonywany w I trymestrze między 11+0 a 13+6 tygodniem ciąży oraz test potrójny wykonywany w II trymestrze, między 15 a 18 tygodniem ciąży [1].

W latach 70. ubiegłego wieku badaniem przesiewowym oceniającym ryzyko wystąpienia aneuploidii była ocena wieku matki, w latach 80. ocena parametrów biochemicznych w surowicy matki i badania ultrasonograficzne wykonywane w II trymestrze ciąży. W latach 90. diagnostyka ta była już możliwa w czasie trwania I trymestru, zaczęto bowiem wykorzystywać ocenę stężenia osoczowego białka ciążowego A (PAPP-A; ang. pregnancy associated plasma protein A) i wolnej podjednostki beta ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (free β-hCG; ang. free human chorionic gonadotropin)  wraz z pomiarem przezierności karkowej u płodu (NT; ang. nuchal translucency) [2].

TEST PAPP-A

Test PAPP-A wykonywane jest między 11+0 a 13+6 tygodniem ciąży i pozwala na oszacowanie ryzyka wystąpienia wrodzonych wad rozwojowych u płodu. Krew powinna być pobrana w tym samym dniu, w którym oceniana była przezierność karkowa. Wszystkie dane
są wprowadzane do specjalnego programu komputerowego, który opierając się o parametry ultrasonograficzne płodu, wiek matki oraz statystyczne bazy populacyjne oblicza ryzyko wystąpienia aneuploidii u płodu. Lekarze, którzy wykonują test powinni posiadać aktualne certyfikaty Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego i Fundacji Medycyny Płodu (FMF; ang Fetal Medicine Foundation). Ponieważ ryzyko wystąpienia aberracji chromosomowych jest możliwe w każdym wieku matki, badanie powinny wykonywać wszystkie kobiety będące w ciąży. Po 35. roku życia, ze względu na znaczący wzrost ryzyka wystąpienia wad rozwojowych, jest ono refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia [1,3].

W ciąży prawidłowej poziom wolnej podjednostki β-hCG we krwi matki zmniejsza się wraz czasem trwania ciąży, natomiast poziom PAPP-A rośnie wraz z wiekiem ciążowym. Jeśli poziom wolnej β-hCG ma wartość dwa razy wyższą niż normalnie, a stężenie PAPP-A stanowi połowę wartości dopuszczalnej, NT jest podwyższone to u płodu podejrzewa się zespół Downa (trisomia 21). Ocena tych dwóch parametrów wraz z wiekiem matki daje czułość wykrycia zespołu Downa rzędu 65%, włączenie oceny NT zwiększa ją do 95% [4]. Przy podejrzeniu zespołów Edwardsa (trisomia 18) i Patau (trisomia 13) test podwójny daje obniżone wyniki obu białek natomiast NT jest podwyższona. W aneuploidach chromosomów płciowych obserwuje się stężenie wolnej β-hCG w zakresie wartości referencyjnych i obniżony poziom PAPP-A [5]. W przebiegu triploidii pochodzenia ojcowskiego stężenie wolnej β-hCG jest znacznie podwyższone, podczas gdy PAPP-A – miernie podwyższone. Triploidia pochodzenia matczynego jest związana z wyraźnie obniżonymi stężeniami obu parametrów [6].

test podwójny

Rycina  1. Schemat postępowania przy dodatnich wynikach testu PAPP-A  i potrójnego [1].

                Zgodnie z rekomendacjami FMF, w celu oszacowania ryzyka w diagnostyce prenatalnej I i II trymestru ciąży, badania wolnej β-HCG i PAPP-A można wykonywać systemami analitycznymi Auto Delfia, Delfia Express i Manual Delfia firmy Perkin Elmer, Kryptor i Kryptor compact firmy Brahms, oraz cobas i Elecsys firmy Roche Diagnostics [3].

TEST POTRÓJNY

            W przypadku, gdy kobieta nie zdąży wykonać badania w I trymestrze ciąży, to w II może wykonać test potrójny, polegający na oznaczeniu poziomu wolnego estriolu (uE3; ang. unconjugated estriol), alfafetoproteiny (AFP; ang. alpha fetoprotein) oraz wolnej lub całkowitej gonadotropiny kosmówkowej β-hCG. PTG zaleca przeprowadzenie testu między 15 a 18 tygodniem ciąży. Obniżone wartości AFP, uE3 przy równoczesnym wysokim stężeniu β-hCG obserwuje się w zespole Downa. Jeżeli płód ma zespół Edwardsa stężenie uE3 i β-hCG jest niskie, a stężenie AFP może być na różnym poziomie. Niestety czułość i specyficzność tego badania jest znacznie niższa w porównaniu do testu PAPP-A. Następną wadą testu jest fakt, że nie pozwala on na ocenę ryzyka wystąpienia zespołu Patau. Zazwyczaj jeżeli wykonano badania skriningowe w pierwszym trymestrze, nie wykonuje się testu potrójnego. Otrzymanie dodatniego wyniku badania, czyli zwiększonego ryzyka aneuploidii lub wad cewy nerwowej i powłok brzusznych u płodu jest wskazaniem do wykonania inwazyjnych badań prenatalnych, szczegółowych badaniach ultrasonograficznych (USG). Wykonanie testu
u kobiet po 42 roku życia jest obarczone bardzo dużych błędem i wysokim ryzykiem otrzymania wyników fałszywie dodatnich
[7].

Tabela 1. Porównanie testów PAPP-A i potrójnego [1].

porównanie testy ciążowe ryzyka

Należy pamiętać, że wynik dodatni obu nieinwazyjnych testów prenatalnych nie daje nam informacji, że dziecko na pewno urodzi się chore. Podobnie, jeśli wynik jest ujemny, nie mamy 100% pewności, że dziecko urodzi się zdrowe.

Uzyskane dane mają walor wyłącznie statystyczny i pozwalają na oszacowanie poziomu ryzyka wystąpienia wady. Odpowiednio przeszkolony lekarz powinien dokładnie przeanalizować konkretny przypadek biorąc pod uwagę współistnienie chorób matki, ewentualną otyłość, wiek, stosowane leki (niektóre leki z grupy antybiotyków, leki antywirusowe, antydepresanty, leki immunosupresyjne, leki na astmę, leki hormonalne mogą dać wyniki fałszywie dodatnie). Te parametry mogą bowiem istotnie wpływać na finalną diagnozę i dalsze postępowanie (Ryc. 1).

Dodatni obu nieinwazyjnych testów prenatalnych nie daje nam informacji, że dziecko na pewno urodzi się chore
Źródło: Wikimedia Commons, autor drsuparna, licencja CC BY SA 2.0
Zastosowanie testu PAPP-A znacznie poprawiło poziom nieinwazyjnej diagnostyki prenatalnej. Ze względu na dużo mniejszą czułość, test potrójny ma zastosowanie jako test „awaryjny” i jest dedykowany kobietom, które nie zdążyły wykonać badań biochemicznych w I trymestrze ciąży. W celu zminimalizowania ryzyka popełnienia błędu przy wykonywaniu obu testów oraz ich interpretacji, należy stosować się do zaleceń FMF i PTG. Wytyczne  dotyczą metod oznaczeń analitycznych,  programu wykorzystywanego do oceny statystycznej, wieku ciąży i uprawnień lekarza wykonującego badanie [1, 3].

Ewelina Olech

Piśmiennictwo:

1. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego

2. Nicolaides HK. Screening for fetal aneuploides at 11 to 13 weeks. Prenat Diagn, 2011; 31, 1: 7-15.

3. Rekomendacje Fetal Medicine Foundation

4. Wright G. et al. First-trimester combined screening for trisomy 21 at 7-14 weeks gestation. Ultrasound Obstet Gynecol, 2000; 36: 404-411

5. Spencer K. et. al. Screening for trisomy 13 by fetal nuchal translucency and maternal serum free β-hCG and PAPP-A at 10-14 weeks of gestation. Prenat Diagn, 2000; 20: 411-416.

6. Spencer K. et al. Maternal serum free β-hCG and PAPP-A in fetal sex chromosome defects in the first trimester. Prenat Diagn, 2000;  20: 390-394.

7. Stembalska A. et al. Nieinwazyjne badania prenatalne w diagnostyce aneuploidii chromosmów 13, 18 i 21 – aspekty teoretyczne i praktyczne. Ginekol Pol, 2011; 82, 126-132.

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 1

  1. 1

    Od roku dostępne są też nieinwazyjne testy genetyczne. Dzięki nowoczesnym metodom badawczym z krwi matki uzyskiwane jest DNA dziecka i badane jest pod katem aberracji chromosomowych. Wykrywalność zmian na poziomie ponad 99%.

    3 lata temu
  2. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry