Napisano: 28 listopada 2012

Liczba komentarzy: 0
Specjalizacja z laboratoryjnej genetyki medycznej: jak i dla kogo?

Czym jest specjalizacja z laboratoryjnej genetyki medycznej (LGM), jakie wykształcenie jest wymagane do jej rozpoczęcia i jakie uprawnienia posiada specjalista? O tym między innymi dowiecie się z lektury poniższego tekstu.

Czym jest specjalizacja z LGM?

Specjalizacja z laboratoryjnej genetyki medycznej jest jedną z 12 specjalizacji dostępnych dla diagnostów laboratoryjnych, dedykowana jest dla  osób chcących podwyższyć swoje kwalifikacje i udokumentować posiadane umiejętności i doświadczenie zawodowe w kierunku diagnostyki molekularnej, genetyki i cytogenetyki.

Jakie korzyści płyną z posiadania tytułu specjalisty?

Specjalizacje dla diagnostów w zamyśle miały służyć przygotowaniu kadry zarządzającej laboratoriami, która będzie posiadać dogłębną wiedzę z zakresu badań laboratoryjnych i ich interpretacji. Od początku stycznia 2013 roku wg litery Prawa jedynie specjalista w dziedzinie odpowiadającej profilowi laboratorium może pełnić funkcję kierownika. (Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 marca 2004 r. w sprawie wymagań, jakim powinno odpowiadać medyczne laboratorium diagnostyczne (Dz. U. Nr 43, poz. 408, z 2006 r. Nr 59, poz. 422 oraz z 2008 r. Nr 53, poz. 324) § 8

Specjaliści, szczególnie w dziedzinach innych niż Laboratoryjna Diagnostyka Medyczna (tzw. „specjalizacja ogólna”, LDM) są towarem deficytowym na rynku pracy, a przez to bardziej pożądanym przez pracodawców. Ze względu na powyższy zapis dot. funkcji kierowniczych oraz na szczególne wymagania dot. realizacji kontraktów genetycznych z Narodowym Funduszem Zdrowia , posiadanie wśród pracowników specjalisty jest bardzo istotne.

Patrząc od strony pracownika specjalizacja wiąże się z awansem zawodowym- w placówkach publicznych ochrony zdrowia, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 lipca 2011, uzyskanie tytułu specjalisty i odpowiedni staż pracy gwarantują zmianę  stanowiska pracy i (przynajmniej w teorii) otrzymanie stosownej podwyżki. Są to: stanowisko asystenta diagnostyki laboratoryjnej (tytuł specjalisty i 5 lat doświadczenia zawodowego jako diagnosta) oraz starszego asystenta diagnostyki laboratoryjnej (tytuł specjalisty i 7 lat doświadczenia zawodowego jako diagnosta).

Tyle teorii. Przykład specjalizacji ogólnej (LDM) pokazuje, że nie zawsze respektuje się specjalistę tak, jak to zostało założone przez Izbę. Niemniej jednak nie znam żadnego specjalisty z LGM, który narzekałby na brak ofert pracy i perspektyw.

„Specjalista z Laboratoryjnej Genetyki Medycznej poszukiwany”

LGM to dość świeża specjalizacja. Utworzona została w 2004 roku*, zaś w 2008 roku specjalistów było jedynie ok. 40, z czego znakomita większość otrzymała uprawnienia na bazie dorobku naukowego i doświadczenia zawodowego, niektórzy zdawali tylko egzamin. Specjalizacji jako kierunku kształcenia wtedy jeszcze nie było i była dopiero tworzona. Do 2009 roku ilość specjalistów się podwoiła, jednak rosnące zapotrzebowanie na doświadczonych cytogenetyków i diagnostów molekularnych sprawiło, że w końcu ruszyły programy specjalizacji w kilku miastach Polski. Wzrosła także ilość chętnych, głównie biologów, którzy przed podjęciem specjalizacji musieli odbyć studia podyplomowe z analityki medycznej i przepracować kolejne 2 lata w genetycznym laboratorium diagnostycznym, nim zostali dopuszczeni do specjalizacji.

Obecnie wymóg prawny posiadania specjalisty-kierownika w laboratoriach diagnostycznych sprawił, że wiele placówek (szczególnie prywatnych) bardzo intensywnie poszukuje specjalistów z LGM.  Trend ten utrzyma się jeszcze co najmniej przez kilka lat z uwagi na powolny przyrost liczby specjalistów i wciąż małą ilość jednostek szkolących.

Jakie są kryteria przyjęć na specjalizację z LGM?

Przede wszystkim osoba ubiegająca się o przyjęcie na specjalizację z LGM musi być diagnostą laboratoryjnym. Jest to krzywdzące dla lepiej obeznanych z technikami cytogenetycznymi i molekularnymi biotechnologów i biologów molekularnych, aczkolwiek autorzy programu specjalizacji, na których opracowanie się tu kilkakrotnie powołuję, twierdzą że studia z analityki medycznej są niezbędne przed rozpoczęciem specjalizacji. Zainteresowani na pewno znają argumentację grupy niechętnej nie-analitykom i nie będę jej tu przytaczać.

Poza samymi uprawnieniami diagnosty niezbędny jest co najmniej 2-letni staż pracy w zawodzie diagnosty w laboratorium/pracowni/zakładzie zajmującym się badaniami genomu (cytogenetycznym, genetycznym kryminalistycznym, molekularnym, wirusologicznym, mikrobiologicznym itp.). Staż pracy możemy udokumentować dzięki zaświadczeniu otrzymanemu z działu kadr. Teoretycznie nie musimy pracować konkretnie w laboratorium o takim profilu, jednak jest to jedno z decydujących kryteriów wpływających na kształt listy rankingowej i na przyjęcie/odrzucenie naszego wniosku.

Poza tymi dokumentami należy przedłożyć:

- wypełniony wniosek

- odpis dyplomu szkoły wyższej

- dokument potwierdzający wniesienie opłaty za postępowanie kwalifikacyjne

- ksero dyplomu specjalisty, o ile posiadamy już specjalizację ogólną, specjalizację z mikrobiologii lub analityki klinicznej  (dzięki nim możemy ubiegać się o skrócony tryb specjalizacji!).

-oświadczenie o miejscu wykonywania podstawowego stażu specjalizacyjnego.

Przy tym punkcie zatrzymamy się dłużej. Staż podstawowy to w zasadzie regularna praca w laboratorium uprawnionym do prowadzenia takiego stażu. Jeżeli mamy szczęście i pracujemy w dużej i znanej jednostce, możliwe że posiada ona takie uprawnienia lub może się o nie starać -należy się tego dowiedzieć na miejscu (o wymogach, które musi spełnić laboratorium napisano w programie specjalizacji na str. 13).  Jeżeli nasze laboratorium nie ma uprawnień, musimy znaleźć jednostkę prowadzącą staż, podpisać z nią umowę stażową i otrzymać zgodę obecnego pracodawcy na odbycie owego stażu. Jest to o tyle ważne, że staż podstawowy trwa całe 5 lat i w tym czasie nie ma nas w pracy, więc musimy mieć gwarancję zatrudnienia na czas odbywania szkolenia.

O jednostkach prowadzących staż podstawowy możemy zasięgnąć języka na uczelni prowadzącej specjalizację oraz w CMKP. Niestety aktualnej, kompletnej  listy jednostek uprawnionych do prowadzenia stażu nie ma, więc trzeba szukać informacji na własną rękę.

Ile trwa specjalizacja?

Osoby, które nie posiadają specjalizacji z LDM, mikrobiologii lub analityki klinicznej odbywają 5-letnią specjalizację, natomiast specjaliści w jednej z wymienionych dziedzin odbywają ją w trybie skróconym, w ciągu 3 lat.

Poza stażem podstawowym, trwającym przez całe 5 lat (z przerwami na kursy, staże kierunkowe i inne formy kształcenia wymienione w programie specjalizacji) kandydat na specjalistę zalicza określone w programie kursy doszkalające i staże kierunkowe. Po szczegółowy wykaz odsyłam do Programu Specjalizacji.

Jak uzyskać tytuł specjalisty?

Żeby ukończyć specjalizację, poza uczęszczaniem na staż podstawowy oraz zaliczeniem wszystkich staży kierunkowych i kursów, należy przedstawić swój dorobek naukowy (co najmniej jedna praca poglądowa lub oryginalna zrecenzowana pozytywnie przez kierownika specjalizacji, wystąpienia i referaty, certyfikaty uczestnictwa w konferencjach itp.) a także zaliczyć egzamin z języka obcego (lub przedstawić certyfikat znajomości języka typu TOEFL, FCE itp.) oraz kolokwium końcowe u kierownika specjalizacji.

Po uzyskaniu pozytywnej opinii kierownika specjalizacji i spełnieniu powyższych wymogów, kandydat może podejść do państwowego egzaminu końcowego.

Egzamin państwowy składa się z trzech części: testu wyboru, egzaminu praktycznego i egzaminu ustnego (przeprowadzanych w takiej właśnie kolejności).  Żeby przystąpić do kolejnego etapu należy uzyskać ocenę pozytywną z części poprzedniej.

Ile kosztuje specjalizacja?

Jeżeli pracujemy w miejscu odbywania stażu podstawowego, mieszkamy w mieście odbywania specjalizacji i w tym samym mieście odbywamy wszystkie staże kierunkowe (co jest raczej abstrakcją ze względu na niewielką ilość jednostek szkolących!) koszt specjalizacji wyniesie ok. 10-15 tys. zł. Niestety w realnych warunkach nawet mieszkając w miejscu odbywania specjalizacji, musimy dojeżdżać na część staży i kursów w inne części kraju, co wiąże się z kosztami przejazdu, noclegu i wyżywienia. Należy więc przygotować się na koszt rzędu 12 – 20 tys zł.

Na jakiej uczelni można specjalizować się z LGM?

W tej chwili laboratoryjną genetykę medyczna prowadzą (wg mojej najlepszej wiedzy) trzy ośrodki w kraju:

- Kraków (http://farmacja.cm-uj.krakow.pl/index.php/specjalizacja-genetyka_laboratoryjna) – dopiero prowadzi nabór!

- Łódź (http://www.umed.pl/pl/index1.php?dir=okp&mn=okpspecjalizacjed) – specjalizacja w toku

- Poznań (http://www.ump.edu.pl/index.php?strona=sub_138_1321622208) – specjalizacja w toku

Niestety nie ma żadnej centralnej bazy ośrodków które prowadzą lub zamierzają otworzyć specjalizację z LGM, dlatego jedynym skutecznym sposobem na znalezienie najbliższej swojemu miejsca zamieszkania placówki jest skorzystanie z  wyszukiwarki internetowej.

Dolina Biotechnologiczna będzie Was informować na bieżąco o nowych naborach na LGM, więc warto do nas zaglądać.

Dla kogo specjalizacja?

Jak już wspomniałam, specjalizacja z LGM jest dedykowana dla diagnostów posiadających doświadczenie w genetyce/cytogenetyce/diagnostyce molekularnej. Nie warto na nią aplikować, jeżeli nie pracujemy w laboratorium o takim profilu, gdyż nie będzie nam łatwo ani dostać się na taką specjalizację, ani dostać zgodę na odbywanie stażu podstawowego w innej jednostce, ani nie będzie nam łatwo na początku zaznajomić się z pracą w laboratorium stażowym, jeżeli nie mieliśmy nigdy do czynienie z takim profilem działalności.

Specjalizacja nie jest także dobrym pomysłem dla osób, które wykonują swoją pracę rutynowo, nie mają pomysłu na innowację, optymalizację metod i nie dążących do ciągłego pogłębiania wiedzy. Genetyka medyczna zmienia się tak dynamicznie, że nie ma tu miejsca na zastój i stagnację. Specjalista musi zdawać sobie z tego sprawę, być na bieżąco z nowymi technikami (jak NGS czy CGH) i nowymi odkryciami, regularnie czytywać publikacje branżowe (i to nie w polskich periodykach, ale zagraniczne!).

Jeżeli pracujemy w laboratorium o odpowiednim profilu, ciągle się doskonalimy i wiemy, co robimy, dlaczego i po co- wtedy warto pomyśleć o specjalizacji jako formie doskonalenia zawodowego.

 

Źródła i przydatne linki:

Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (CMKP)

KIDL – informacje dot. specjalizacji

Realizacja specjalizacji w zakresie Laboratoryjnej Genetyki Medycznej- Raport 2010

image_pdfimage_print
m4s0n501
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

do góry