Rejestracja

Please leave these two fields as-is:
UWAGA: Prosimy o rozwiązanie prostego równania matematycznego!
zamknij

Zaloguj się

Zapomniałeś hasła?

Jeżeli nie pamiętasz swojego hasła, wyślemy Ci nowe - wystarczy skorzystać ze specjalnego formularza
Przypomnij mi hasło

Zarejestruj się
Napisano: 05 kwietnia 2011

Liczba komentarzy: 0
„Biotechnologia roślin” — recenzja

Co student o roślinach wiedzieć powinien, czyli „Biotechnologia roślin” w wydaniu drugim.

Zapewne niewiele osób sięgających po wydany przez PWN podręcznik „Biotechnologia roślin” zdaje sobie sprawę z faktu, że termin „biotechnologia” został wymyślony i opublikowany przez Węgra Karla Ereky w 1917 roku (książka: Biotechnologie der Fleisch-, Fett- und Milcherzeugung im landwirtschaftlichen Grossbetriebe) i odnosił się do produkcji rolniczej, a oznaczać miał procesy technologiczne w ramach których uzyskane produkty zostały wytworzone z surowca za pomocą żyjących organizmów. Obecnie, po dziewięćdziesięciu czterech latach, taka definicja jest zdecydowanie zbyt wąska na potrzeby biotechnologii. Biotechnologia, podobnie jak inne pokrewne dziedziny, zmienia się bardzo szybko. Jak bardzo, widać również po omawianej poniżej „Biotechnologii roślin”, której drugie wydanie z 2009 roku różni się w swojej treści od wydania pierwszego z 2001.

Okładka recenzowanej książki

„Biotechnologia roślin” jest efektem pracy dwudziestoczteroosobowego zespołu autorów pod kierunkiem prof. dr hab. Stefana Malepszego. Książka została wprawdzie napisana z myślą o studentach kierunków przyrodniczych, ale z pewnością może być ciekawą lekturą także dla uczniów starszych klas szkół średnich i wszystkich tych, którzy chcą poszerzyć swoja wiedzę na temat zakresu badań, jakie prowadzone są w celu lepszego poznania specyfiki roślin i ich funkcjonowania. Warto może zwrócić uwagę, że jest to jedna z niewielu publikacji napisanych w języku polskim, która szeroko porusza tematykę związaną z biochemią i biologią molekularną roślin. Dobrym źródłem mogłyby być czasopisma naukowe i branżowe publikujące w języku polskim, jak choćby „Postępy Biochemii” jednak ich wadą jest problem z dostępnością, szczególnie w wersji cyfrowej.

Podręcznik został podzielony na dwadzieścia trzy rozdziały. Każdy rozdział poprzedzony został spisem treści, który ułatwia znalezienie podrozdziałów oraz interesujących zagadnień; a zakończony spisem literatury i pytaniami sprawdzającymi mającymi pomóc studentom w przyswojeniu wiedzy. Bardzo dobrym rozwiązaniem, zwłaszcza pomocnym czytelnikom słabiej rozeznanym w terminologii stosowanej w biologii molekularnej czy biochemii jest zestawienie skrótów i słownik wybranych terminów, zamieszczone na końcu podręcznika.

Niedosyt budzą ilustracje. Szkoda, że większość schematów została wydrukowana w skali szarości, zamiast w wersji kolorowej, chociaż część z nich zapewne była opracowana z wykorzystaniem różnych kolorów. Zdjęcia reprodukowane są jako kolorowe, jednak ich jakość jest ograniczona rodzajem papieru zastosowanego do druku książki. Szkoda też, że część z nich została wydrukowana w bardzo małym rozmiarze, porównywalnym w niektórych przypadkach z rozmiarami znaczków pocztowych, co negatywnie wpływa na czytelność fotografii. Z pewnością ograniczeniem jest tu rozmiar oraz ilość stron (608) w książce. Z drugiej strony ilustracje bardzo często pomagają w nauce i utrwaleniu wiedzy; szkoda, że nie są większe i lepszej jakości.

Autorzy podręcznika postanowili przedstawić możliwie jak najszerszy przegląd tematyki dotyczącej badań prowadzonych na roślinach. W książce opisane zostały kultury komórek i tkanek roślinnych prowadzonych warunkach in vitro, jak również otrzymywanie haploidów, mieszańców somatycznych, oraz konstrukcji genowych wykorzystywanych do modyfikacji roślin. Oddzielne rozdziały dotyczą identyfikacji czynników powodujących choroby roślin z wykorzystaniem różnych metod biologii molekularnej, oraz mechanizmów kształtowania odporności roślin na stres biotyczny i abiotyczny. Bardzo ciekawym rozdziałem, który pojawił się w aktualnym wydaniu „Biotechnologii roślin” jest bioinformatyka. Omówione zostały bazy danych, szczególnie te zbierające sekwencje DNA. Kolejnym zagadnieniem jest omówienie programów pozwalających przewidywać struktury białek, oraz kwasów nukleinowych.

Szkoda, że w przypadku kwasów nukleinowych autorzy skupili się tylko na jednym z programów, pomijać choćby w odnośnikach literaturowych inne dostępne. Bardzo skrótowo opisana została również biologia systemowa, która w najbliższych latach stać się może ważną dziedziną nauki integrując różne dane i pomagając, poprzez wykorzystanie matematyki, w wyjaśnieniu wielu złożonych procesów zachodzących w żywych organizmach. Biologia systemowa może być bardzo dobrym narzędziem do wyjaśnienia wielu procesów życiowych w roślinach, choćby tych związanych z odpowiedzią roślin na stres wywołany przez różne czynniki zewnętrzne. Rozdział poświęcony fitoremediacji porusza ciekawe zagadnienia z pogranicza biologii i ochrony środowiska dotyczące wykorzystania roślin do akumulacji zanieczyszczeń znajdujących się w otaczającym środowisku.

Końcowe rozdziały dotyczą kwestii prawnych, społecznych i filozoficznych związanych z biotechnologią, organizmami modyfikowanymi genetycznie (GMO), czy bioróżnorodnością. Opisane zostały warunki, jakie należy spełnić i jakie pozwolenia uzyskać, aby można było pracować z GMO. Przedstawione zostały kontrowersje związane z agrobiotechnologią. Źródła kontrowersji i metody zabezpieczeń, jakie są konieczne do hodowli roślin modyfikowanych genetycznie.

Ciekawostką wartą odnotowania jest również zakończenie rozdziału dotyczącego odporności roślin na stres biotyczny i abiotyczny, autorstwa prof. Stanisława Karpińskiego krótkimi rozważaniami natury filozoficznej, które podkreślają powiązania przyrody z matematyką i astronomią poprzez przedstawienie roślin jako modelu fraktalności kosmosu. Warto może przy okazji odnotować również i taką dygresję, że niektóre z fraktali są w swoim przedstawieniu graficznym bardzo zbliżone do pokroju całych roślin, lub ich części. Z kolei przykładem odzwierciedlenia fraktali w naturze jest kwiat kalafiora.

„Biotechnologia roślin” porusza bardzo szeroki zakres tematyczny dający obraz wielu różnych prac badawczych, jakie są prowadzone z wykorzystaniem roślin. Z tego też powodu jest wartościową pozycją nie tylko dla studentów, ale też dla wszystkich chcących posiadać kompendium wiedzy na tematy związane z biochemia i biologią molekularną roślin.

 

dr Krzysztof Olszak

Instytut Biochemii i Biofizyki PAN
Zakład Biochemii Roślin
ul. Pawińskiego 5A
02-106 Warszawa

image_pdfimage_print
Podziel się ze znajomymi
Skocz do formularza

Komentarze 0

Nikt jeszcze nie skomentował tego wpisu, napisz coś!
  1. Dodaj komentarz
    (wymagany)
    (wymagany)
    (wymagany)

    Pola oznaczone znaczkiem W są obowiązkowe. Musisz wypełnić wszystkie pola wymagane, aby dodać komentarz.
    Twój adres email, który podasz nie zostanie opublikowany z Twoim komentarzem.

    W treści komentarza dozwolone są tagi XHTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

do góry